Slachtoffer of vijand?

In Polen hebben priesters nog een bijzondere maatschappelijke functie, ze zijn eigenlijk onaantastbaar. Een priester, ook een priester die zich aan misbruik heeft schuldig gemaakt, is nog altijd een priester, iemand die het heilige wijdingssacrament ontvangen heeft en de heilige Rooms-Katholieke vertegenwoordigt.

Wat doe je dan als blijkt dat een priester zich vergrepen heeft aan kinderen? Tot voor enkele jaren werd alles in de doofpot gestopt, hooguit werd de schuldige eenvoudigweg naar een andere parochie overgeplaatst, als het al bekend werd… Maar als gevolg van de onthullingen overal ter wereld komt er ook in Polen steeds meer naar buiten.

De reacties op het seksueel misbruik door geestelijken zijn in Polen heel verschillend. De links-liberale pers publiceert alles gretig, waarbij de antiklerikale beweging, die klein maar fel is, alle zonden van de Rooms-Katholieke Kerk sterk uitvergroot. Een groot deel van de bevolking steunt de “heilige” kerk echter onvoorwaardelijk.

Tot voor kort hielden de slachtoffers hun mond, uit angst en schaamte. Maar de laatste tijd komen sommigen moedig met hun verhaal naar buiten. De reacties zijn niet mals. Het gebeurt dat deze slachtoffers verstoten worden door de lokale gemeenschap: “Hoe durft hij onze priester te beschuldigen!” De gemeenschap in dorpen en kleine stadjes staat vierkant achter haar priester. Gelukkig is de situatie in grotere steden beter, maar er is nog altijd veel onbegrip voor de slachtoffers.

De slachtoffers die hun mond opendoen, worden gezien als vijanden van de kerk die de kerk willen vernietigen, niet alleen door gewone mensen, maar ook door de kerkleiding zelf.

Gelukkig is het niet overal zo en komt het ook steeds meer voor dat er rechtszaken volgen.

Toen journalisten naar aanleiding van een veroordeling van een priester vroegen wat de kerk denkt te doen om misbruik te bestrijden, zei de aartsbisschop dat de kerk doet wat haarzelf goeddunkt en dat journalisten zich hiermee niet te bemoeien hebben.

Dergelijke oproepen om zich niet met de interne aangelegenheden van de Rooms-Katholieke Kerk te bemoeien, zijn vaak te horen als er kritische vragen gesteld worden naar aanleiding van misbruikzaken.

Officieel veroordeelt de Rooms-Katholieke Kerk seksueel misbruik, maar in de praktijk blijkt ze vaak aan de kant van de dader te staan.

Aartsbisschop Józef Michalik, voorzitter van de Poolse Bisschoppenconferentie, heeft zich enkele malen uitgelaten over dit probleem. Hij erkent dat de daders gestraft moeten worden, maar tegelijk verdedigt hij hen. Het probleem ligt niet bij de priester die zich schuldig heeft gemaakt aan misbruik, maar, zo zegt hij, bij de maatschappelijke problemen: pornografi e, feminisme, de ideologie van gelijkheid van man en vrouw, de homobeweging en vooral ook echtscheidingen.

Hij zei letterlijk: “Veel van deze misbruikzaken hadden voorkomen kunnen worden als de relatie tussen de ouders van de desbetreffende kinderen gezond was geweest. (…)

De slechte huwelijken zijn er de oorzaak van dat een kind liefde zoekt en de weg daarbij kwijtraakt. Hij zoekt liefde bij de priester, en sleurt hem (de priester) mee in zijn zonde.”

De links-liberale media vielen direct met grote heftigheid over hem heen. Zelfs de buitenlandse pers schreef erover, zodat er ijlings een persconferentie werd georganiseerd waarin werd gesteld dat dit een verspreking was geweest. De aartsbisschop bood zijn verontschuldigingen aan, maar velen geloven niet dat die gemeend waren, maar slechts een reactie vormden op het heftige publieke protest. Kort daarna zei de eerdergenoemde bisschop hetzelfde opnieuw, in iets gematigder bewoordingen.

Daarbij benadrukte hij net als vele andere bisschoppen dat de Rooms-Katholieke Kerk in Polen te maken heeft met geloofsvervolging door vijanden die de kerk willen vernietigen. Deze “vijanden” zijn dan de feministen, de homobeweging en iedereen die de Rooms- Katholiekeerk bekritiseert vanwege de schandalen rond seksueel misbruik.

Als het niet zo triest was, zou je erom lachen. Hoe kan dit gezien de machtige plaats van de Rooms-Katholieke Kerk in Polen geloofsvervolging genoemd worden? Er is waarschijnlijk geen land ter wereld waar de Rooms-Katholieke Kerk meer macht en invloed heeft dan Polen, en de kerk spreekt van geloofsvervolging omdat ze bekritiseerd wordt wegens misdaden tegen minderjarigen.

De kritiek op de kerk komt hoofdzakelijk vanuit de linkse en liberale hoek. Heel andere reacties zijn te vinden in de rechtse media, doorgaans sympathiserend met de rechtse partij Recht en Gerechtigheid van de gebroeders Kaczy´nski, zoals bijvoorbeeld de invloedrijke ultrarechtse rooms-katholieke radio- en tv-zender Radio Maryja van de redemptorist Rydzyk.

Deze media hebben een grote aanhang in Polen en verdedigen de kerk bijna letterlijk te vuur en te zwaard. De reacties uit deze hoek zijn soms uiterst agressief en verdedigen ‘hun’ kerk onvoorwaardelijk. Alle slachtoffers van seksueel misbruik die hun mond durven open te doen, worden bestempeld als vijanden van de kerk en daarmee eigenlijk ook van het Poolse volk.

De kerk belooft alles te doen om de daders te straffen, maar in de praktijk komt daar weinig van terecht. De Bisschoppenconferentie heeft een offi ciële instructie gegeven dat bisschoppen die weten dat een priester in hun bisdom seksueel misbruik gepleegd heeft, deze dader aan moeten moedigen zich zelf bij het openbaar ministerie te melden. De bisschop is niet verplicht dit misbruik te melden.

Ondanks alles gebeurt er gelukkig wel iets. De kerk heeft onlangs publiekelijk haar verontschuldigingen aangeboden en beloofd een beleid van zero tolerance te voeren. Maar je krijgt sterk de indruk dat niet zeer van harte gaat, maar slechts ingegeven is door de druk van de publieke opinie en vanuit het Vaticaan.

Het blijkt telkens weer dat de Rooms- Katholiekeerk denkt boven de wet te staan. Het canonieke recht van de kerk staat boven het burgerlijk recht, en de kerk duldt geen inmenging van buitenstaanders of de staat.

De Investituurstrijd uit de middeleeuwen duurt in Polen nog steeds voort en de Rooms-Katholieke Kerk blijkt vooral geïnteresseerd te zijn in het bevestigen, verdedigen en uitbreiden van haar eigen macht en positie. De zwakkeren en slachtoffers van misbruik worden daar het slachtoffer van.

Dit laatste maakt het ook voor protestanten moeilijk om te functioneren in Polen, daar ze in het beste geval door de Rooms-Katholieke Kerk geduld worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen