Spanje is anders

Wat Europeanen helaas gemeenschappelijk hebben, is het groeiende gebrek aan interesse in Bijbelse spiritualiteit. Toch is Spanje op religieus gebied anders dan andere Europese landen. Verrassend genoeg worden allerlei godsdienstige gebruiken, zoals processies met Pasen, festivals en religieuze hoogtijdagen, door een groot deel van de bevolking met enthousiasme begroet. De autoriteiten zijn bij deze gebeurtenissen vertegenwoordigd, voornamelijk in Zuid-Spanje. Zij geven er zelfs fi nanciële ondersteuning aan.

De macht van de Rooms-Katholieke Kerk en haar invloed in de politiek en samenleving via radio en televisie is overweldigend. Ik denk dat dit scenario in Spanje te vergelijken is met de invloed van de Orthodoxe Kerk in de Sovjetlanden en in landen als Roemenië, Bulgarije en Griekenland, waar de nationale kerk alomtegenwoordig is. Het is duidelijk dat Spanje een economische crisis doormaakt, met 4,3 miljoen werklozen. Op geestelijk gebied bevindt Spanje zich al lange tijd in een crisis. In de woorden van José Segovia, theoloog en predikant in Madrid:

“De rol van de kerk en die van de staat zijn altijd met elkaar vermengd geweest, maar de Rooms-Katholieke Kerk streeft nu naar een invloed die niet correspondeert met eigentijdse politiek. In 1998 zei 83,5 procent van de Spanjaarden roomskatholiek te zijn. Dit aandeel is gedaald naar 77 procent in 2007. De helft van deze vermoedelijke rooms-katholieken bezoekt slechts af en toe de mis.

Meer dan 17 procent gaat de meeste zondagen. Praktiserende rooms-katholieken maken nu nog maar 24 procent van de bevolking uit. Maar de navelstreng die de staat aan de Rooms-Katholieke Kerk verbindt, is strakker sterker dan ooit. Roomskatholieke begrafenissen, ambtenaren die zweren bij kruisbeelden straatprocessies die bijgewoond worden door politici… Dit alles laat zien dat Spanje geen religieus neutraal land is. Dit ondanks de verklaring in artikel 16 van de grondwet van 1978: “De staat zal zich niet binden aan enige godsdienstige belijdenis.” Door de enorme fi nanciële steun die jaar op jaar uit publieke middelen wordt gegeven aan de Rooms-Katholieke Kerk wordt het streven naar een echte scheiding van kerk en staat steeds minder.”

Kleine dorpen en steden

In grote steden als Madrid en Barcelona zijn de uitdagingen waarmee Spaanse christenen worden geconfronteerd hetzelfde als of zelfs veel minder groot dan voor christenen in Nederland, Groot-Brittannië, de VS en andere westerse landen. Christenen in grote Spaanse steden zijn professionals, ijverige studenten en betrokken ouders. Ze leven in een maatschappij waarin het humanisme en de secularisatie een steeds grotere invloed hebben. Maar in kleine steden en dorpen impliceert het veel meer om christen te zijn. Na eeuwen van een indrukwekkend en tiranniek monopolie van de Rooms- Katholieke Kerk zitten christenen heel sterk in het collectieve geheugen van de Spaanse natie. Ze worden gezien als degenen die de enige weg wijzen naar een zwakke en gekruisigde God. Een God Die de hulp en bemiddeling nodig heeft van priesters om te communiceren met mensen.

De Rooms-Katholieke Kerk is nog heel invloedrijk. Rooms-katholieken noemen alles wat niet-katholiek is anti- Spaans en impliciet gevaarlijk. Ze zullen alleen datgene accepteren wat rooms-katholiek is. Niets anders zullen ze tolereren. Dit is vooral het geval in kleine steden en dorpen.

Wet van religieuze vrijheid

Ex-socialist en minister Gustavo Suárez zegt dat religieuze groepen ongelijk worden behandeld als ze worden behandeld volgens unilaterale pacten van de overheid. Volgens Suárez is het tijd om de wijze waarop de overheid omgaat met religieuze groepen te veranderen. Volgens de minister moet de overheid vanuit een gemeenschappelijke basis met de verschillende religieuze groepen samenwerken.

Suárez zegt dat de pacten nauwelijks helpen bij de uitoefening van het recht op religieuze vrijheid, en afgeschaft zouden moeten worden. De huidige wet erkent vijf categorieën religieuze groepen: als eerste de Rooms-Katholieke Kerk, als tweede de kerken die dankzij hun bestaansgeschiedenis in Spanje en regionale vertegenwoordiging in het hele land een overeenkomst met de staat hebben ondertekend (protestanten, joden en moslims), in de derde plaats gelijkwaardig vertegenwoordigde groepen die geen overeenkomst hebben ondertekend met de staat ( Jehova’s Getuigen, boeddhisten en mormonen), in de vierde plaats groepen zonder historische wortels in Spanje, maar wel bij de staat geregistreerd, in de vijfde plaats degenen die niet op deze wijze staan geregistreerd.

Suárez wijst erop dat de Rooms-Katholieke Kerk grote privileges heeft omdat de overeenkomst met de staat teruggaat tot de ondertekening in 1979. Hoe dan ook, alle andere groepen worden beoordeeld volgens een sociologisch criterium wat te maken heeft met ”historische wortels.” Van belang daarbij is het aantal aanhangers, de tijd die de groep in Spanje bestaat, hoe wijdverspreid de religie heden ten dage is en in hoeverre zij verschillende sociale lagen vertegenwoordigt. De invloed van verschillende ultraconservatieve groepen voorkomt dat er een nieuwe religieuze wet wordt aangenomen.

Romantische leugen

Na het rooms-katholicisme als eerste religie volgt de islam. Het aantal moslims in Spanje bedraagt meer dan 1,5 miljoen. Ze zijn waarschijnlijk niet exact geteld, gezien het groeiende aantal niet-geregistreerde immigranten. Het is interessant om na te gaan wat moslims denken over Zuid-Spanje en steden als Granada, Cordoba, Sevilla etc. Wanneer ze rondlopen in het magnifieke Nazari Palace in La Alhambra of de Big Mosque in Cordoba binnengaan, zijn overal de imposante overblijfselen zichtbaar van zeven eeuwen aanwezigheid van de Moren in Spanje.

Velen van hen voelen zich “geschiedenisziek” en willen graag net als het terreurnetwerk al-Qaida deze Spaanse territoria heroveren. De aanwezigheid van de moslims in Spanje valt meer en meer op. Een paar jaar geleden hebben zij een moskee geopend in Almuñecar (Granada), waarna hun houding in deze plaats radicaal veranderde: de manier waarop vrouwen zich kleden, hun sociale activiteiten, hun denkbeelden. De Spanjaarden en de regering zelf spreken heel naïef over het zalige geluk van drie culturen (christenen, moslims en joden) die vredig samenleven. Het is echter een fantasie, een overgeromantiseerd beeld, een “romantische leugen, verbloemd als geschiedenis.”

Vakantiebestemming of missiegebied

Ik ben heel optimistisch over de toekomst van de reformatorische kerken in Spanje. Sommigen van mijn collega’s, reformatorische en calvinistische predikanten in Ciudad Real, Palma de Mallorca, Madrid en andere steden, zien na dertig jaar of langer het Woord van God te hebben gepreekt hun gemeenten groeien. Dat is heel bemoedigend.

De weg van het Evangelie is nooit gemakkelijk geweest. Door de geschiedenis heen was hij vol van uitdagingen en strijd, veel lijden en soms zelfs martelaarschap. Maar die weg was ook vol van licht, geloof, hoop en een continue overwinning in het vechten tijdens de donkere tijden van ongeloof en wanhoop.

We zien dit in de tijd van de Reformatie en de Contrareformatie. Maar ook in kerken die meer dan een eeuw oud zijn en waar broeders en zusters het Evangelie hebben bediend, ook met gevaar voor eigen leven, kunnen we de overwinning van het Evangelie vaststellen. Er zijn zo veel gelovigen geweest die de vruchten dragen van de zegen en de genade van de Heere door hun werk heen.

We kunnen het licht van het Evangelie zien dat mensen zo vaak hebben geprobeerd te doven. Wij bereiken nu de meest verborgen hoeken van dit land, dat al zo lang dorstig is om het levende water te drinken. Spanje moet niet alleen gezien worden als een zonnig land waar je fijn vakantie kunt houden, maar ook als missionair gebied.

Ds. Xosé Manuel López Franco werkt als kerkplanter in Zuid-Spanje. Hij is predikant van de evangelische reformatorische kerk in Almuñecar (Granada) en missionaris van de European Missionary Fellowship (EMF). Daarnaast maakt hij deel uit van de redactie van het Spaanstalige blad En La Calle Recta van IRS.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen