Ds. Tomasz Pieczko: "Belangrijk is een houding van openheid, het vermijden van onoprechtheid en manipulatie"

U kent de woorden van onze Heere Jezus Christus wel: "Zie, Ik zend u als schapen in het midden der wolven; zijt dan voorzichtig gelijk de slangen, en oprecht gelijk de duiven", Matthéús 10:16.

Ik denk dat iedereen het met me eens is dat de wereld om ons heen in een heel snel tempo verandert. De wereld verandert vaak op een manier die wij niet verwacht hadden en die we meestal ook niet wensen.

Veel dingen om ons heen zijn radicaal gewijzigd. In de context van deze veranderingen zou ik graag wat van mijn observaties en gedachten die te maken hebben met de wijze van aanpak van het evangelisatiewerk onder rooms-katholieken met u willen delen. Deze betrek ik allereerst op het werk onder roomskatholieken, maar blijven daartoe niet beperkt.

De tekst uit het Evangelie die ik zojuist genoemd heb, lijkt me in het bijzonder belangrijk voor dit werk vanwege drie elementen die we daarin vinden.

Er is een bewustzijn van het gezonden zijn om het Evangelie, de blijde boodschap, te verkondigen. Het is een bewustzijn dat dit een opdracht is die onze Heere ons gegeven heeftHet is noodzakelijk om de methoden van de verkondiging te onderzoeken. Zoals een slang, die door zijn voorzichtigheid en bedachtzaamheid de plaats onderzoekt waar hij is, om zo de beste weg te kiezen naar zijn doel. Belangrijk is ook een houding van openheid, het vermijden van onoprechtheid en manipulatie.

Dit alles dient gepaard te gaan met een houding van goedheid en zachtheid, zoals die beide eigenschappen spreekwoordelijk zijn voor de duiven.

Een belangrijke vraag die ik mezelf bij mijn werk vaak stel is: welke methode of methoden kan ik het beste gebruiken en zijn het meest effectief om het Evangelie aan rooms-katholieken te verkondigen?

Geen kennis

Wanneer we aandachtig de geschriften van de vaderen der Reformatie, die overigens nog steeds heel actueel zijn, lezen, mogen we nooit hun concrete historische context vergeten. Het Bijbelse gedachtegoed van de reformatoren moest de confrontatie aangaan met complete academische en politieke systemen, die direct of indirect gecontroleerd werden door de Rooms-Katholieke Kerk.

Vandaag zien we een andere situatie: het geloof is iets geworden dat steeds meer naar de marge gedrongen wordt. De kennis van het geloof en van de Bijbelse principes is bijna geheel verdwenen. In het algemeen kunnen we ook zeggen dat mensen tegenwoordig veel minder in staat zijn om de Bijbel, al is het alleen maar verstandelijk, te bestuderen. Rooms-katholieken zijn over het algemeen zeer slecht bekend met de leer van hun kerk. Dat geldt zelfs voor sterk overtuigde rooms-katholieken.

Emotioneel

Ik denk dat we in het werk heel kort gezegd met twee uitersten geconfronteerd worden. In landen waar het rooms-katholicisme maatschappelijk dominant is, zie je vaak dat vooral erg emotionele mensen zich tot het rooms-katholicisme aangetrokken voelen, terwijl ze daarbij in het geheel niet nadenken over de rooms-katholieke leer. Dit aangetrokken zijn is meestal het gevolg van allerlei persoonlijke, maatschappelijke of zelfs nationale teleurstellingen, zoals dat bijvoorbeeld in Polen het geval is. Vanwege verloren gegane persoonlijke waarden en groepswaarden krijgt het "katholiek zijn" voor mensen in dit soort maatschappijen vaak de functie van een verdedigingsmechanisme. "Katholiek zijn" wordt dan tot een verdedigingsmechanisme tegen een altijd aanwezige dreiging van de kant van hen die "ons willen gebruiken, die ons kwaad willen doen of die ons economisch en politiek willen vernietigen."

Voor anderen stelt "katholiek zijn" vaak niet meer voor dan een verlangen om familiebanden en sociale contacten te behouden en te onderhouden. Dat is iets wat vooral belangrijk is in de hedendaagse maatschappij, die radicaal allerlei tradities in het dagelijkse leven opruimt. Deze tradities gaven in het verleden juist zin aan het leven van individuen en van gezinnen. Het gevolg hiervan is dat mensen die behoren tot de Rooms-Katholieke Kerk niet in staat zijn om kritisch te reflecteren op Bijbelse principes en evenmin in staat zijn fouten op te merken in de leer van de kerk waartoe ze behoren.

Als in een dergelijke situatie alleen een polemische methode gebruikt wordt die zich concentreert op de fouten in het rooms-katholicisme en die deze fouten punt voor punt bestrijdt, dan zal het resultaat zijn dat het grootste deel van de doelgroep, die, zoals we gezien hebben, niet in staat is de situatie goed te beoordelen, geestelijk gewond raakt en zich in zijn waarden aangevallen voelt. (Dit neemt uiteraard niet weg dat die fouten wel aanwezig zijn in het rooms-katholicisme en dat die ook wel degelijk bestreden dienen te worden.) Het gesprek met een rooms-katholiek verandert dan onmiddellijk in een emotionele afwijzing, die soms zelfs gepaard gaat met hysterische reacties. Men is eenvoudigweg niet in staat een verstandelijke reflectie te geven. Daarbij is zeker dat dit niet te wijten is aan gebrek aan respect of gebrek aan een vriendelijke toon.

Geen referentiepunt

Een andere situatie treffen we aan in landen waar het rooms-katholicisme van een dominerende plaats naar de marge is gedrongen. In deze landen stelt het rooms-katholiek zijn in de praktijk helemaal niets meer voor. Godsdienst in het algemeen is geen referentiepunt meer waaraan de normen worden geijkt, en dit geldt dan in het bijzonder voor het roomskatholicisme. Soms wordt dit foutief lekenkatholicisme genoemd.

Frankrijk is daarvan een goed voorbeeld. Uiteraard zijn er uitzonderingen: groepen die erg betrokken zijn en overtuigd van het rooms-katholieke geloof. Die soms zelfs agressief kunnen zijn in hun belijden. Dit betreft doorgaans maar kleine groepen.

Psychologisch risico

Welke aanpak is nu de juiste? Zelfs als wat hiervoor gezegd is niet juist zou blijken, dan is het goed te onthouden dat we in de gesprekken over het geloof, hoe we het ook aanpakken, altijd de diepste innerlijke overtuigingen van mensen raken. Het is waar dat dit vaak verkeerde en valse overtuigingen zijn. Soms zelfs absurde overtuigingen, die meestal niet voortkomen uit slechte wil en die vaak het gevolg zijn van institutionele manipulatie door de Rooms-Katholieke Kerk. Er bestaat dus altijd een risico op psychologisch vlak.

Als er van sterk polemische teksten gebruikgemaakt wordt, dan ligt het voor de hand dat de uiteindelijke lezersgroep slechts klein zal zijn. Dit is een groep die getypeerd zou kunnen worden als psychologisch onrustig. Mensen die bevestiging zoeken van het eigen gelijk in een permanente en ongenadige kritiek op alles wat rooms-katholiek is. Dus op alles wat anders is dan wat zij tegenwoordig geloven. Dit is kritiek op alles wat geassocieerd wordt met hun vroegere leven, vaak vol met persoonlijke problemen, die lang niet altijd uit het rooms-katholieke geloof voortkwamen. Dergelijke mensen moeten bereikt worden, maar dit mag niet de dominerende doelgroep worden.

Positieve verkondiging

Naar mijn overtuiging moeten we ons allereerst concentreren op een "positieve" methode. Dat wil zeggen: op de verkondiging van het Evangelie van vrije genade in zijn geheel, zoals die tot uiting komt in de theologie die we vinden in de geschriften van de reformatoren en hun navolgers. Kort gezegd, de verkondiging van een gedegen Bijbelse leer. Dit dient uiteraard te gebeuren op een manier die aansluit bij de taal en het bevattingsvermogen van de hedendaagse mens. Een dergelijke methode sluit polemiek niet uit, maar verplaatst deze meer naar de achtergrond. "Positieve" verkondiging betekent allereerst: een taal gebruiken die niet agressief is en die niet overkritisch is. Gebracht vanuit een houding waarbij op een natuurlijke wijze met twijfels en vragen wordt omgegaan. Daar waar nodig moeten discussies wel gevoerd worden.

Wat betekent dit concreet?

Bijbelse literatuur

Allereerst denk ik dat er behoefte is aan gereformeerde literatuur die op een heldere, Bijbelse manier en in hedendaagse taal de gereformeerde leer duidelijk maakt. Dat zou dan een antwoord zijn op de vraag naar Bijbels onderwijs en toerusting in een situatie waar deze ontbreekt. Het is ook een antwoord in een situatie van honger, waarvan men zich niet eens bewust hoeft te zijn, naar kennis van de Bijbelse leer. Literatuur die niet alleen gericht is op rooms-katholieken, maar die evenzeer is toegespitst op die protestanten en andere groepen die hun Bijbelse identiteit zijn kwijtgeraakt.

Getuigenissen

Ten tweede zou ik het gebruiken van getuigenissen van rooms-katholieken aanraden die de Bijbel ontdekt hebben in plaats van de menselijke traditie. In dit geval is het moeilijk om te bepalen welk soort getuigenissen dit moeten zijn. Belangrijk is om getuigenissen te gebruiken die evenwichtig en niet agressief zijn, die duidelijk maken welke vrede je krijgt wanneer je de Heere volgt en de leer gegrond op Zijn Woord leert kennen. Iemand die begint na te denken over datgene wat tot dan toe belangrijk leek, moet zich bewust worden van de geestelijke veiligheid die Gods Woord biedt.

"Ik zou het gebruiken van getuigenissen van roomskatholieken aanraden die de Bijbel ontdekt hebben in plaats van de menselijke traditie"

Toerusting

Het derde element heeft wat meer met publiciteit te maken. Dit gaat om activiteiten zoals conferenties en toerustingsweekenden, evenals het uitgeven van literatuur die een antwoord vormt op concrete hedendaagse rooms-katholieke uitspraken en gebeurtenissen. Daarbij moeten we er rekening mee houden dat de Rooms-Katholieke Kerk tegenwoordig ook door de media wordt aangevallen.

Het zou om literatuur moeten gaan die op een niet-aanvallende, maar wel consequente wijze een antwoord geeft op rooms-katholieke gebeurtenissen en uitspraken door het Bijbelse gedachtegoed op rustige toon door te geven. Ik ben er vast van overtuigd dat onze Heere ons zal leiden in dit werk en ons de mogelijkheden zal geven om de huidige problemen te begrijpen en daar op de juiste wijze op te reageren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen