"Als je Maria van hen afpakt dan hebben ze niets meer over in hun leven"

Erg blij is Snoeijer (32) met zijn aanstelling als IRS-veldwerker voor Polen. Twaalf uur per week zal de theoloog, die al jaren in het Oost-Europese land woont, zich voor Stichting In de Rechte Straat inzetten. Zijn taken zijn duidelijk: "Het eerste wat er moet komen, is een internetsite. We richten ons daarbij vooral op priesters en kloosterlingen, de intellectuelen. Want dat doet verder nog niemand. Het voordeel van internet is dat ze de informatie anoniem kunnen krijgen. De stap om met vragen aan te kloppen bij een protestantse voorganger is voor hen erg groot."

Een priester of kloosterling die uit de Rooms-Katholieke Kerk stapt, moet veel doorstaan. Snoeijers tweede taak is daarom het opzetten van een netwerk om deze mensen op te kunnen vangen. "Zet een geestelijke deze stap, dan wordt hij direct dakloos. Zijn familie verstoot hem en inkomsten heeft hij ook niet meer. Een Pool ziet het vaarwel zeggen van deze kerk als een soort landverraad. Het is voor veel mensen haast nog erger dan iemand vermoorden. Deze mensen hebben zowel morele als geestelijke steun nodig. Aan verdere theologische scholing kan ook behoefte zijn."

Wonder

Ook voor de 'gewone' rooms-katholiek gaat de overstap naar een gereformeerde kerk niet zonder slag of stoot. Pedro en zijn vrouw Grazyna hebben het aan den lijve ondervonden. Nadat Grazyna haar Poolse familie in kennis had gesteld van haar keuze voor de gereformeerde leer, sprak haar vader een maand lang niet met hen. Haar moeder hield wel contact. "Het unieke is dat het bij ons weer goed is gekomen. Dat zien we als een wonder."

Pedro beschouwt het ook als een wonder dat hij na een lang proces houvast en troost vindt bij de gereformeerde leer en nu voor Stichting In de Rechte Straat aan de slag kan gaan. "Op kerkelijk gebied heb ik nogal wat omzwervingen achter de rug. Ik ben opgegroeid in de gereformeerde kerk vrijgemaakt van Hardenberg. Begin jaren negentig ben ik naar een pinkstergemeente gegaan. Achteraf gezien heb ik die beslissing overhaast genomen. Al heel snel was ik het daar niet met alles eens: het extreme, de sterk charismatische kant. Ik was op zoek naar een radicaal leven. De Pinksterbijbelschool in Lunteren heb ik ondanks alles afgemaakt en daar ben ik nog steeds dankbaar voor, al waren het niet de makkelijkste jaren. Ik bezocht toen geregeld een gereformeerde gemeente of ging naar de hervormde Dorpskerk in Lunteren. Daarna studeerde ik theologie in Utrecht. Ik was nog steeds sterk zoekend.

In die tijd reisde ik al regelmatig naar Oost-Europa. Polen had twee voordelen: de reis ernaartoe en het verblijf kostten beide niet veel. Voor een student is dat erg belangrijk. De eerste keer ging ik er gewoon eens kijken. Ik werd eerst verliefd op Polen -ik ben erg geïnteresseerd in de geschiedenis- en daarna op een Poolse. Er was geen eenheid in het geloof met haar. Daar kon ik niet mee leven en daarom is de verkering uitgegaan. Toch ben ik in het land gebleven en later ontmoette ik Grazyna, mijn huidige vrouw. We verwachten ons eerste kindje."

"We wonen in een eenkamerappartement van 27 vierkante meter, voor Nederlandse begrippen erg klein. In het najaar hopen we te verhuizen naar een groter huis. Daar zijn we nu hard voor aan het sparen." De bevalling zal ook het nodige gaan kosten. Polen kent geen ziekenfonds dat de kosten dekt en is daarnaast erg corrupt. "Wij kiezen voor een gezinsbevalling, wat hier erg ongebruikelijk is. Ik moet dus extra betalen om erbij te mogen zijn. Maar zowel Grazyna als ik wil dat graag, dus dat hebben we ervoor over. Verder moeten we ook alles zelf meenemen naar het ziekenhuis: beddengoed, steriele handschoenen. Je krijgt er echt niets."

God werkt

Met de komst van hun kind zou het ledental van de gereformeerde huisgemeente waartoe het echtpaar behoort op elf uitkomen.

Momenteel zijn er zes volwassenen en vier kinderen lid van de gemeente in Legnica, de woonplaats van de familie Snoeijer in het zuidoosten van Polen. Pedro is een van de twee ouderlingen.

De gereformeerden in Polen zijn niet alleen zeer klein in getal, maar onderling ook erg verdeeld, stelt Pedro met verdriet vast. De pogingen die hij in het werk stelde om samenwerking te zoeken met anderen, liepen tot nu tot op niets uit. Als Snoeijer aan de toekomst denkt, weet hij één ding zeker: God werkt. "Of we een grote kerk worden, ik weet het niet. Tien personen op de 120.000 inwoners van Legnica is niks, menselijkerwijs gesproken. Vanuit Gods perspectief is dat anders. Wij rekenen met wiskunderegels. Voor God is ieder mens belangrijk.

Het is soms frustrerend dat wij niet alle mensen kunnen bereiken. We moeten beginnen in onze omgeving, bij vrienden en bekenden. Die mensen komen niet voor niets op onze weg." Toch dringt de vraag zich soms bij Pedro op: Waarom lukt het nieté "Soms loop ik er dagen mee. Na die strijd kom ik toch terecht bij God: Ik leg het voor U neer. Ik kan niemand bekeren. Als ik de huidige situatie vergelijk met die van vijf jaar geleden, kan ik alleen maar dankbaar zijn. Ik heb nu niet meer die sterke drang om alles te moeten weten, zoals vroeger. Dat wordt snel een opstand tegen God.

Als ik duidelijk stelling neem tegenover vrienden, bijvoorbeeld over de wichelroede, dan wordt dat vaak gewaardeerd. Ik heb hulp en wijsheid van God nodig, ook om over mijn schaamte heen te komen. Vaak zie ik op beslissende momenten dat ik kan zeggen wat ik moet zeggen. Ik wil graag een instrument zijn van de Heilige Geest en ik zie ook dat Hij door mij werkt. Zodra ik echter zelf wil bekeren of overtuigen ben ik verkeerd bezig. We moeten goed in de gaten houden: de Heilige Geest overtuigt mensen.

Ik heb best veel moeite gehad met de gereformeerde leer van verbond en uitverkiezing. Nu zie ik het als troost. Ik heb er veel over in de Bijbel gelezen en bij Calvijn. De Dordtse Leerregels intensief doorlezen troost ook iedere keer. Ik wil voor God leven. Gaat het mis, dan word ik soms kwaad. Maar het is alleen genade dat Hij mij gekozen heeft, niets van mezelf kwam daarbij. Dat geeft dan weer rust. Het is moeilijk de uitverkiezing niet op de ene of andere manier te misbruiken. Gezien al mijn omzwervingen is het echt een wonder dat ik hier nu zit: God is aan het werk."

De troost die Snoeijer uit de Bijbel put, wenst hij iedere Pool toe. Het trieste is dat de meeste roomskatholieken niet in Gods Woord lezen. "Mijn vrouw is onderwijzeres op een basisschool. Toen ik een keer in de schriften van de godsdienstlessen keek, kon ik daar niets in ontdekken over de Bijbel. De kerk komt op de eerste plaats en Maria op de tweede. Zij is zelfs gekroond tot koningin van Polen. Je merkt vooral bij ouderen: God en Jezus zijn ver weg, maar gelukkig is Maria er nog. Als je Maria van hen afpakt, dan hebben ze niets meer over in hun leven."

Snoeijer ziet het rooms-katholicisme van de meeste Polen niet als een geloof, maar als een manier van leven. Tweeënnegentig procent van de bevolking behoort tot de RoomsKatholieke Kerk, maar slechts de helft bezoekt de kerk regelmatig. Priester worden is in Polen de snelste manier om carrière te maken. Over de paus mag Snoeijer in Polen geen kwaad woord zeggen. Toch durft hij de stelling aan dat hij het op ethische punten vaker met de paus eens is dan de meeste Polen. "Als de helft van de bevolking zou leven zoals de paus het wil, zou Polen een prachtig land zijn."

Communiceren

Ook al woont Snoeijer nu acht jaar in Polen, aan de omslachtige manier van communiceren kan hij slecht wennen. "Een Nederlander zegt wat hij ergens van vindt, maar dat kan hier niet. Polen zijn snel beledigd." Een brief van Pedro gaat de deur niet uit voordat Grazyna gecontroleerd heeft of hij alles voorzichtig genoeg heeft geformuleerd.

"Als ik bij vrienden zit en het is elf uur, dan vraag ik of het goed is als we nog blijven om door te praten. Zij zullen dan nooit zeggen dat dit niet kan, want dat is onbeleefd.

Daar heb ik ondertussen mee leren omgaan. Ik word dus al een beetje Pools. Het grappige is dat ik aan Grazyna merk dat ze wat dat betreft een beetje Nederlands wordt. Pas zou er een vriendin 's middags om twee uur komen. Dan weet je niet of ze al gegeten heeft. Grazyna heeft haar opgebeld om te vragen of ze dan nog wilde eten. Zoiets kun je alleen doen als je de mensen erg goed kent, want de Polen vinden dit zeer onbeleefd."

Onderwijs

Om brood op de plank te krijgen, geeft Pedro les aan de faculteit Nederlands van de universiteit in Wroclaw. Hij onderwijst de studenten in de Nederlandse kerkgeschiedenis, kunstgeschiedenis en conversatie. Verder geeft hij privé-lessen Engels en Nederlands en verricht hij vertaalwerk voor diverse bedrijven. Snoeijer betreurt het dat hij zo veel tijd kwijt is aan deze werkzaamheden, want hij zou zich veel liever helemaal aan zijn theologiestudie en het kerkelijk werk wijden. "Lesgeven is leuk, maar ik heb niet voor niets theologie gestudeerd. Het werk voor IRS biedt ons structuur en vastheid en het heeft ook verband met het kerkenwerk."

Het mooiste in zijn werk vindt Snoeijer het onderwijzen van de rooms-katholieke studenten in de Nederlandse kerkgeschiedenis. "Ik mag hun over de Reformatie vertellen. Het beeld dat velen van hen van Luther hebben is dat van een scheurmaker of een psychopaat. Na die colleges krijg ik veel vragen. Hebben jullie de biecht ook vroegen ze eens. Het gesprek dat daarop volgde, duurde een paar uur."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen