Heiligen in de Schrift en heiligen bij Rome

De vraag

Wanneer op een catechisatieles of op een gesprekskring de vraag wordt gesteld "Bestaan er ook heiligen", dan heb ik het nog nooit meegemaakt dat er op die vraag met ja geantwoord werd. Meestal is het even stil, aarzelend schudt iemand ontkennend het hoofd en ten slotte klinkt het: "Nee", soms "Nee, natuurlijk niet!" En als je zou doorvragen "Waarom niet?", dan wordt gerepliceerd: "Nou, we zijn toch niet rooms, maar we zijn toch allemaal zondaren, niemand is er toch heilig?"

Het begrip

Wie dat laatste zegt antwoordt naar de Heidelbergse Catechismus "dat we onbekwaam zijn tot enig goed en geneigd tot alle kwaad!" En de Schrift zelf getuigt dat God van de hemel heeft neergezien op de aarde om te zien of er ook onder de mensen iemand was die verstandig zou zijn, die God zocht. "Er is niemand die goed doet, ook niet een", naar Psalm 14:2 en 3. En de apostel Paulus bevestigt dat in de brief aan de Romeinen, hoofdstuk 3:10 en verder. Daar staat het toch duidelijk. We zouden kunnen zeggen: "Ziezo, dat is helder, volgende vraag".

Maar zo gemakkelijk komen we er niet van af. Wel degelijk worden kinderen van God "heiligen" geheten. Daniël ziet hoe de hoorn van een monster oorlog voerde tegen de heiligen, Daniël 7:21. En al in vers 18 wordt verkondigd dat "de heiligen van de hoge plaatsen het Koninkrijk ontvangen". En de apostel Paulus adresseert zijn brieven vaak aan de "heiligen die te … zijn". Wat betekent dat woord "heilig" dan eigenlijk?

Heilig

Al in het Oude Testament komt het woord "heilig" voor, het Hebreeuwse "qadosj". Dat woord schijnt samen te hangen met het begrip "afzondering", maar dan in de zin van "behorend tot een andere categorie". We weten allen dat God heilig is, de Heilige zelfs, dat wil zeggen "de geheel Andere", Die Zijns gelijke niet heeft. God is volstrekt en geheel heilig. Op mensen betrokken gaat het om de ware gelovigen, die met geen ander volk te vergelijken zijn. Die heiligen zijn de door God van alle anderen apart gezette mensen, ze zijn Zijn volk.

In het Nieuwe Testament wordt dan het woord "hagios" gebruikt. Oorspronkelijk schijnt daarin de notitie "schuwen" nog mee te spelen, maar dat moeten we vergeten. De "heiligen" zijn de burgers van het Rijk van God, die de Heere heeft uitverkoren in Zijn verkiezende liefde en heeft geroepen en gereinigd tot Zijn volk. Zo kan ook in de catechismus gesproken worden van "de allerheiligsten".

Waarom dan de aarzeling?

Hoe komt het nu dat, terwijl de Schrift zo duidelijk is en spreekt, veel mensen in de christelijke gemeente denken dat er op aarde geen heiligen zijn? Aan de ene kant zullen zij denken: "Ik ben helemaal niet zo heilig, ik ben zondig en sta schuldig voor God, aan al de geboden, ik voel me helemaal niet heilig". Aan de andere kant zal meespelen dat in de Rooms-Katholieke Kerk het begrip "heilig" een andere betekenis heeft.

Zo wordt de paus door de roomskatholieke gelovigen 'Heilige Vader' genoemd. En er zijn toch ook gestorven heiligen die in de gebeden als voorspraak worden aangeroepen? Denk aan het gebed "Heilige Maria, moeder van God, bidt voor ons, nu en in het uur van onze dood. Amen".

Ik denk dat sommigen al iets van het grote verschil in het verstaan van het woord "heiligen" door Rome en de protestanten aanvoelen.

Om hierover meer duidelijkheid te krijgen vroegen we ds. H.J. Hegger wat de Rooms-Katholieke Kerk verstaat onder het begrip "heiligen".

Volgens de Bijbel is iedereen een heilige zodra hij door de Heilige Geest ertoe gebracht is om zich in geloof aan Christus over te geven. Dan is hij het eigendom van Christus geworden en is hij zelfs door God als Zijn kind aangenomen, apart gezet voor God, toegewijd aan Hem.

Wanneer iemand in de Bijbel heilig wordt verklaard, zegt dat in de eerste plaats iets over God, namelijk over Zijn barmhartigheid waardoor Hij een zondig mens uit liefde als een onverdiende gunst begenadigt. Pas in de tweede plaats zegt het iets over de mens, omdat die vanwege deze gunst van God zalig wordt geprezen.

Volgens Rome kan iemand alleen heilig worden verklaard door de paus. Dat betekent dat die dan uitspreekt dat deze gestorvene "de deugden op heldhaftige wijze beoefend heeft". Om dat te bewijzen is er een grondig onderzoek nodig dat aan arbeidsloon van de onderzoekers ongeveer 500.000 euro kost. Bovendien moeten er dan op voorspraak van deze kandidaat-heilige twee wonderen zijn gebeurd.

Bij de heiligverklaring van de paus valt alle aandacht op de deugden van die ene mens, die voortaan in de hele kerk openlijk mag worden aangeroepen om te bemiddelen tussen hem en Christus. Bij de heiligverklaring van de Bijbel valt alle aandacht op de deugden van God, vooral op Zijn barmhartige liefde voor verloren zondaars.

Onze belijdenisgeschriften gebruiken slechts één keer het woord "heilige" in de rooms-katholieke betekenis van iemand die bijzonder vroom en braaf leeft, namelijk in de Heidelbergse Catechismus zondag 44. Maar terecht wordt daar gezegd: "Ook de allerheiligsten hebben, zolang zij in dit leven zijn, slechts een klein beginsel van deze gehoorzaamheid". Ook zij kunnen dus nooit staat maken op verdiensten voor God en zijn dus steeds aangewezen op Zijn goedgunstigheid in Christus voor verloren zondaars.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen