Verdienstelijkheid van de goede werken

Dezer dagen herinnerde ik mij weer het gevecht dat ik in het klooster voerde tegen de leer van de verdienstelijkheid van de goede werken. Dat gevecht vond niet uiterlijk plaats, want ik geloofde toen nog onvoorwaardelijk in de onfeilbaarheid van de R.-K. Kerk. Maar innerlijk had ik er de grootste moeite mee. Vreemd is dat. Want die leer ligt ons mensen wel. Ze streelt je zelfbesef. Je steekt dan pluimpjes op je eigen hoed. "Ik tel óók mee. Ik hoef niet alleen maar mijn hand op te houden, ook niet tegenover God. Ik verdien echt de toegang tot Hem door mijn goede werken".

Ik kan dat gevecht dan ook alleen maar zien als een telkens ingrijpen van God. Hij gooide blijkbaar met opzet geregeld roet in het eten van mijn zelfbehagen. Want ik walgde echt van de gedachte dat ik iets bij de Heilige zou kunnen verdienen. De uitspraak van het concilie van Trente dat wij door onze goede werken waarlijk het eeuwige leven verdienen (in het Latijn: vere mererï), kon ik maar niet verkroppen. Het druiste helemaal in tegen mijn besef van Gods grootheid. Als ik in diepe aanbidding voor Hem lag neergeknield, viel alle zelfbehagen bij mij weg. Ik ervoer het dan bijna als een vloek wanneer ik zou zeggen: "Ik verdien door mijn goede werken waarlijk het eeuwige leven".

Kwam dat ook door het besef van mijn zondigheid? Zeker, ook toen had ik al moeite met de leer over de dagelijkse zonde als een geringe overtreding voor God (waardoor je alleen de tijdelijke straf van het vagevuur verdient) en de doodzonde (op grond waarvan God jou voor altijd naar de hel verwijst). Het wezen van elke zonde is immers dat ik 'nee' zeg tegen God: "Ik doe niet wat U gebiedt en ik doe wel wat U verbiedt. Niet Uw wil, maar mijn wil geschiede". Dat zég ik niet ronduit met zoveel woorden, maar in mijn daden komt het openbaar. God zegt bijvoorbeeld: "Je mag je niet kwaad maken enkel omdat je je persoonlijk gekrenkt voelt; je mag geen kwaad met kwaad vergelden"; maar ik doe het toch. Als dat tot mij doordrong, dreigde ik daardoor verpletterd te worden, verpletterd door schuldgevoel, door zelfaanklacht: "Jouw bestaan behoort geheel op God gericht te zijn en in feite is het alleen maar op jezelf gericht, vooral op je eigen eer".

De reden waarom ik daar zoveel last van had was waarschijnlijk ook het klooster zelf. De bedoeling is dat je daar alles op alles zet om een heilige te worden, de volmaaktheid te bereiken. Wij hadden met het oog daarop elke dag een kwartier 'gewetensonderzoek'. Dan gingen we na wat voor zonden we die dag weer bedreven hadden. Uiterlijk viel dat bij mij wel mee. Maar vanbinnen stootte ik altijd weer op mijn 'ik', dat niet God alle eer wilde geven, maar zelf de troon wilde bestijgen om daar bewierookt te worden door mezelf en door liefst zoveel mogelijk anderen. Ik wilde het niet en ik wilde het wel. Ik bemerkte die innerlijke verscheurdheid en leed eronder. Mijn vraag aan rooms-katholieke lezers, vooral aan kloosterlingen: Hebt u daar geen last van? Kunt u en durft u rustig, zonder met de ogen te knipperen, tegen de Heilige te zeggen: "Ik verdien waarlijk het eeuwige leven door mijn goede werken. Ik heb het recht verworven om voor altijd in Uw koninklijk paleis te worden toegelaten en mij er als kind in huis te voelen?"

Wilt u weten hoe ik in dat gevecht overwinnaar ben geworden? De apostel Paulus heeft mij de weg gewezen. Ik las: "Maar in dit alles zijn wij meer dan overwinnaars, door Hem, Die ons liefgehad heeft" (Rom. 8:37). "Door Hem", door Jezus Christus, door genade via het geloofsvertrouwen in Hem alleen. Toen ik dat ontdekt had, viel alle somberheid van mij af. Sindsdien mag ik leven vanuit de overwinningsvreugde van Christus door het geloof, want "dit is de overwinning die de wereld overwint, namelijk ons geloof. Wie is het die de wereld overwint, dan die gelooft, dat Jezus is de Zoon van God?" (1 Joh. 5:4, 5).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen