EEN BOEK IN DE HAND

net verschenen…

Na veel oponthoud is toch eindelijk de Nederlandse vertaling van de Katechismus van de katholieke kerk enkele maanden geleden verschenen. Het is een lijvig boekwerk in paperback uitvoering. De paus schrijft dat deze katechismus bedoeld is om de uitvoering van de afspraken van het tweede Vaticaanse Concilie (1965 afgesloten) te bevorderen. Van dit concilie had de R.K. Kerk veel verwachting. Met name zou er als vrucht van dit concilie veel meer inspraak van de leek in de kerk verwacht mogen worden. Ook zou er duidelijk sprake zijn van meer toenadering naar andere kerken, met name naar de kerken van de Reformatie. Wie de moeite wil nemen om eens een exemplaar te lenen in de bibliotheek, of zelf een exemplaar aan wil schaffen, zal ontdekken dat het anders is dan velen verwacht hebben. In de aankondigingen en in het voorwoord wordt nog duidelijk naar deze gedachte toegewerkt, maar in het geheel van het boek is toch een andere sfeer te proeven.

vernieuwd vanuit het geloof…

Het klinkt heel goed: "Deze katechismus bevat een tekst voor een katechese die vernieuwd is vanuit de levende bronnen van het geloof".( blz. 9) Verder is de katechismus 'een aanbod aan ieder mens die ons rekenschap vraagt van de hoop die in ons leeft en die zou willen weten wat de katholieke kerk gelooft', in een tijd waarin de kerk is opgeroepen tot een nieuwe inzet voor de evangelisatie (blz. 11/12).

De paus besluit de introductie van de katechismus met een gebed tot Maria 'Moeder van het mensgeworden Woord en Moeder van de kerk, om door haar machtige voorspraak de katechetische inzet van de hele kerk op alle niveaus te ondersteunen' (blz. 11).

Het dikke boek bevat na de inleiding een overzicht van de leer van de kerk, als volgt verdeeld: de geloofsbelijdenis, de viering van het Christusmysterie, het leven in Christus, het christelijk gebed, het Onze Vader.

Verder zijn in het boek opgenomen:

een lijst van afkortingen, een index met citaten, een thematisch register, een register met vindplaatsen voor Nederlandse vertalingen van kerkelijke teksten.

Qua opzet is het, zeer zeker voor kerkelijke opzet, een lezersvriendelijk boek.

niets nieuws onder de zon…

Deze katechismus is hoofdzakelijk bestemd voor de verantwoordelijken voor de katechese, in de eerste plaats voor de bisschoppen en lagere gees telijken. Maarzij bevat ook nuttige lektuur voor alle andere gelovigen. De belangrijkste bronnen bij het schrijven van de katechismus zijn:

de heilige Schrift, de heilige Kerkvaders, de liturgie en het leergezag van de kerk (blz. 15).

Al lezende in deze katechismus ontdekken we al snel dat er aan de leer van de Rooms-Katholieke Kerk niets wezenlijk veranderd is.

Aan de hand van een aantal uitspraken zullen we dat duidelijk maken. We zeggen dat niet met vreugde, want het betekent dat de uitspraken die gedaan zijn door het Concilie van Trente (1545-1563), gericht tegen de leer van de Reformatie, gehandhaafd blijven.

niet de Schrift alleen…

De heilige overlevering (de traditie) en de heilige Schrift (de Bijbel) vormen een heilige schat van woorden Gods, waarin de op aarde pelgrimerende kerk als in een spiegel, God aanschouwt, Die de bron van al die rijkdom is (blz. 37).

Volgens de katechismus zijn er twee bronnen waarin de openbaring van God tot ons komt:

Het woord van God vervat in de 'overlevering' èn de Bijbel.

Dat maakt het gesprek heel moeilijk, want wat verstaan we onder de 'overlevering' en wat onder Bijbel?

Zijn er dan ook verschillen ten aanzien van de omvang van de Bijbel? Ja, want bij de canon van de Bijbel, de lijst van boeken die gezaghebbengf d zijn, behoren volgens de katechismus ook de boeken: Tobit of Tobias, Judit, twee boeken Makkabeeën, Wijsheid, Wijsheid van Jezus Sirach en Baruch. Deze zeven boeken worden door de protestantse kerken niet aanvaard als boeken die God de Heilige Geest gegeven heeft.

Ze mogen wel gelezen worden, maar ze zijn ondergeschikt aan de boeken die in de Bijbel opgenomen zijn.

Tijdens het lezen van de katechismus ontdekken we dat er citaten gegeven worden uit de Bijbel om een leerstuk, een dogma duidelijk te maken, dat doet heel vertrouwd aan. Maar ook worden er bewijzen geput uit andere bronnen.

niet buiten de paus om…

De opdracht om het woord van God waarheidsgetrouw te verklaren is alleen toevertrouwd aan het leergezag van de kerk; de paus (de opvolger van de apostel Petrus) en de bisschoppen in verbondenheid met hem (blz. 37). Petrus heeft volgens de katechismus de sleutels van de kerk ontvangen. Hij is herder van heel de kudde.

De opvolger van Petrus, de paus, bisschop van Rome, heeft juist krachtens zijn ambt als plaatsvervanger van Christus en herder over de gehele kerk de volledige, hoogste en universele macht, die hij altijd vrij kan uitoefenen (blz. 203).

De bisschoppen hebben alleen macht en gezag, als die met toestemming van de paus van Rome uitgeoefend wordt.

Maria, de Moeder van God…

De Marialogie heeft in de Rooms-Katholieke Kerk een steeds groter plaats gekregen. De katechismus schrijft over Maria dat zij vanaf het eerste ogenblik van haar ontvangenis gevrijwaard is van de smet van de erfzonde en dat zij heel haar leven vrij gebleven is van elke persoonlijke zonde.

Maria zou altijd maagd gebleven zijn en meegewerkt hebben aan het heil van de mensen (blz. 116). Na het voltooien van haar aardse levensloop is zij met lichaam en ziel in de hemelse heerlijkheid opgenomen en verheven tot koningin van het heelal. In gevaren en nood nemen veel mensen hun toevlucht tot haar (blz. 219).

Maria is de volmaakte, zij staat model voor de kerk. Wij kunnen samen met haar alsook tot haar bidden. Het gebed van de kerk wordt als het ware gedragen door het gebed van Maria (blz. 563).

verminkt door de zonde…

De mens is door de zonde verminkt, maar hij behoudt het beeld van God (blz. 165).

De mens, door de zonde verwond, wordt geroepen tot zaligheid. Hij heeft het heil van God nodig. De goddelijke hulp komt tot de mens in Christus door de wet die hem leidt, en in de genade die hem ondersteunt (blz. 417).

De zonde wordt omschreven als een belediging van God. Verder worden de zonden naar zwaarte onderscheiden in doodzonde en dagelijkse zonde (blz. 401,402).

De doodzonde maakt een bekering van het hart nodig, die normaliter tot stand komt in het kader van het sacrament van boete en verzoening (blz. 403).

De dagelijkse zonde zou het verbond met God niet verbreken. Ze is menselijk herstelbaar met Gods genade (blz. 404).

gestorven voor alle mensen…

De kerk leert dat Christus is gestorven voor alle mensen zonder uitzondering. Er is geen mens, er is er geen geweest en er zal er ook geen zijn voor wie Hij niet geleden heeft (blz. 140).

Jezus heeft doorZijn heilig lijden op het kruishout voor ons allen de rechtvaardigheid verdiend. Dat onder streept het unieke karakter van het offer van Christus (blz. 143).

Jezus is nedergedaald ter helle om de rechtvaardigen, de gelovigen die Hem voorgegaan zijn te bevrijden en om de poorten van de hemel te openen (blz. 148).

De genade, een gunst, een belangeloze hulp, wordt ons deel door het doopsel (blz. 426). Door het doopsel, het sacrament van het geloof, wordt de rechtvaardiging geschonken. De genaden die nuttig zijn voor onze heiliging, voor de groei van de genade en de liefde, alsook voor het verkrijgen van het eeuwige leven, kunnen we zelf verdienen (blz. 424/429).

sacramenten: kanalen van heil…

De katechismus besteedt veel aandacht aan de zeven sarcamenten. Sacramenten zijn zintuigelijke tekenen (woorden en handelingen) die toegankelijk zijn voor mensen van deze tijd. Zij verwezenlijken op werkzame wijze de genade die zij betekenen krachtens het handelen van Christus en de macht van de Heilige Geest (blz. 249).

Door de sacramenten deelt Christus Zijn heilige en heiligende Geest mee aan de ledematen van Zijn lichaam (blz. 172). Via de sacramenten krijgen we deel aan de vruchten van het paasmysterie van Christus (blz. 247).

het doopsel…

De kerk kent geen ander middel om de toegang tot de eeuwige gelukzaligheid te verzekeren, dan het doopsel. Het geloof dat door het doopsel ontvangen wordt, moet groeien. Daarvoor is de hulp van de ouders nodig. Elk jaar in de paasnacht vindt de vernieuwing van de doopbeloften plaats.

In geval van nood mag iedereen dopen, zelfs een niet-gedoopte (blz. 283).

Ten aanzien van ongedoopte kinderen die sterven wordt in de katechismus gezegd, dat die kinderen aan de barmhartigheid van God worden toevertrouwd, Die wil dat alle mensen gered worden (blz. 284).

Er wordt in dit verband niet gesproken over het vagevuur. Dat is alleen bestemd voor degenen die nog niet volkomen gelouterd zijn. De noodzakelijke heiligheid moet in het vagevuur worden verworven. De kerk beveelt aalmoezen, aflaten en werken van boetvaardigheid aan ten gunste van het zieleheil van de overledenen (blz. 231).

De kerk bemiddelt in het verkrijgen van aflaten ter kwijtschelding van tijdelijke zondestraffen (blz. 328).

de eucharistie…

De eucharistie is volgens de katechismus een offer, omdat zij het kruisoffer tegenwoordig stelt, omdat zij er de gedachtenis van is en er de vruchten van toepast.

Het offer van Christus vormt met het offer van de eucharistie één enkel offer. In het goddelijk offer dat tijdens de mis voltrokken wordt, is dezelfde Christus, Die Zich eenmaal op het altaar van het kruis op bloedige wijze offerde, aanwezig en wordt Hij op onbloedige wijze geofferd (blz. 305). Christus wordt tegenwoordig gesteld in dit sacrament door de verandering van het brood en de wijn in het lichaam en bloed van Christus. 'Deze verandering is door de katholieke kerk gepast en treffend 'wezensverandering' (transsubstantiatie) genoemd' (Trente) (blz. 307). De kerk beveelt de gelovigen ten zeerste aan telkens wanneer zij deelnemen aan de eucharistieviering, de heilige communie te ontvangen; minstens eenmaal per jaar is men er toe verplicht.

Dit sacrament doet verlangen naar het eeuwige leven en het verenigt nu reeds met de kerk in de hemel, met de heilige Maagd Maria en met alle heiligen (blz. 315).

de christelijke uitvaart…

Ook aan het sterven wordt in de katechismus veel aandacht besteed. Op de dag van het sterven begint voor een christen, aan het einde van zijn sacramenteel leven, de voltooiing van zijn nieuwe geboorte die met het doopsel een aanvang nam. Zelfs al moet een christen nog een laatste loutering ondergaan, alvorens hij met het bruiloftskleed getooid zal worden, op die dag begint toch reeds de deelname aan het gastmaal van het koninkrijk, waarvan de eucharistie het onderpand vormde.

De kerk, die als een moeder op sacramentele wijze de christen tijdens zijn aardse pelgrimstocht in haar schoot heeft gedragen, begeleidt hem op het einde van zijn tocht, om hem 'in de handen van de Vader' toe te vertrouwen (blz. 368).

beeldenverering…

In de katechismus wordt aangegeven dat de beeldenverering niet in strijd is met het eerste gebod (het eerste en tweede gebod worden samen genomen en het tiende gebod wordt in tweeën gesplitst).

Want de eer die aan het beeld wordt bewezen, is bestemd voor degene die afgebeeld wordt. Er is alleen sprake van verering en niet van aanbidding (blz. 454).

het gezin…

Het gezin is de oorspronkelijke cel van het maatschappelijk leven. Het mooiste geschenk van het huwelijk is de geboorte van een mens. De ouders moeten hun kinderen zien als kinderen van God; zij zijn de eerst-verantwoordelijken voor de opvoeding. De geloofsopvoeding moet beginnen vanaf de eerste levensjaren. De gezinskatechese gaat vooraf aan de andere vormen van geloofsonderricht en vergezelt en verrijkt deze. De parochie is de bevoorrechte plaats voor de katechese van kinderen en ouders.

tegen abortus en euthanasie…

Het menselijk leven moet volstrekt geëerbiedigd worden vanaf het moment van de conceptie. Elke opzettelijke abortus is een moreel kwaad. De formele medewerking aan abortus is een zware zonde. De kerk bestraft deze misdaad tegen het menselijk leven met de kerkelijke straf van ex-communicatie. Prenataal diagnostisch onderzoek is moreel toegelaten als het gaat om de bescherming van de foetus en gericht is op behoud. Het gebruiken van menselijke embryo's als biologisch beschikbaar materiaal wordt afgewezen. Hetzelfde geldt voor de beïnvloeding van de genen of de eigenschappen van de chromosomen. Euthanasie gericht op een einde maken aan het leven van gehandicapten, zieken of stervenden is moreel onaanvaardbaar (blz. 466/480).

in kuisheid te leven…

De ongehuwden, de verloofden en de gehuwden worden opgeroepen om kuis te leven in gehoorzaamheid aan het gebod dat God gegeven heeft (blz. 492).

Verkrachting en incest worden veroordeeld, zoals ook de homoseksualiteit (blz. 494).

Ongehuwd samenwonen is in strijd met de waardigheid van het huwelijk (blz. 501).

stof tot nadenken…

Het bovenstaande bevat een aantal uitspraken die ontleend zijn aan de Katechismus van de katholieke kerk.

Aan de fundamenten van de leer is in wezen totaal niets veranderd. De tekst is zo geschreven en geïllustreerd met allerlei voorbeelden uit onze tijd, dat de aansluiting met de problematiek van nu gelegd is. Dit maakt het boek goed leesbaar voor iedereen.

Het zal duidelijk zijn dat de kloof tussen de RoomsKatholieke Kerk en de kerken van de Reformatie niet overbrugd is, ook al kun nen we elkaar dan misschien op het ethische vlak vaak herkennen. De leer van "door het geloof alleen", "uit genade alleen", "door het Woord alleen", blijft het grote struikelblok tussen Reformatie en Rome. We behoeven die afstand natuurlijk niet te vergroten om ze te gebruiken om vijandschap naar elkaar op te bouwen, maar evenmin mogen we deze afstand verdoezelen om dichter bij elkaar te komen. Het gaat om waarheid. Het gaat om Gods waarheid! Het zal een genadege schenk zijn als we buigen voor "de Schrift alleen, genade alleen, geloof alleen en Christus alleen". Maar alleen dan is er gesprek mogelijk tussen protestanten en rooms-katholieken.

Dat gesprek moet niet alleen gevoerd worden tussen predikanten en bisschoppen, maar ook met en tussen de leden van de kerk.

Rondom de Schrift met de bede of de Heilige Geest het rechte inzicht wil geven in de Boodschap.

Want het geloof is uit het gehoor en het gehoor door het Woord van God (Romeinen 10: 13-17).

God de Heilige Geest heeft ons Zijn Woord, de Bijbel gegeven opdat wij geloven dat Jezus de Zoon van God is en opdat we gelovende het leven hebben in Zijn Naam (Johannes 20:31).

Het zal een genadegeschenk zijn als we buigen voor "de Schrift alleen genade allen, geloof allen en Christus allen"

De enige weg terug naar God is Jezus: de Weg, de Waarheid en het Leven (Johannes 14:6).

Niet Maria is de weg tot God. Zij zegt daar zelf van dat ze aangewezen is op de Zaligmaker Die verlost van de zonde en de gemeenschap met God weer herstelt (Lukas 1: 46-56). Jezus zegt: Niemand komt tot de Vader dan door Mij (Johannes 14:6).

Het fundament van de kerk is niet Petrus, maar Christus de Zoon van God (Mattheús 16:13-20).

Door het Woord van God. dat in de Bijbel tot ons komt, werkt God de Heilige Geest het geloof in ons hart. En door de prediking en het biddend lezen van de Bijbel wordt dat geloof versterkt. De sacramenten dienen tot versterking van het geloof: de twee sacramenten, doop en avondmaal, die Jezus Zelf gegeven heeft, onderstrepen het Evangelie zoals dat in de Bijbel tot ons komt, in de prediking verklaard, op school onderwezen en in het gezin voorgeleefd wordt.

Jezus Christus is gisteren, heden en tot in eeuwigheid dezelfde.

Berkenwoude

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen