UIT DE KERKGESCHIEDENIS VAN NEDERLAND

Als je de kerkelijke kaart van Nederland een beetje kent, dan moet het je wel opvallen dat Noord Brabant en Limburg uitgesproken rooms- katholieke provincies zijn. Hoe komt dat toch?

Is de Reformatie hier niet doorgedrongen? Heeft men hier vroeger niet van Maarten Luther gehoord?

Als je je dan gaat verdiepen in de geschiedenis van de kerk in het zuiden, dan blijkt het tegendeel waar te zijn.

Reeds heel vroeg in de Reformatie was er beweging in dit deel van ons land. Heel de R.-K. Kerk van het zuiden was in rep en roer.

Toen Luther door de Paus buiten de kerk werd gezet omdat hij in gehoorzaamheid aan Gods Heilig Woord wilde leven, heeft dat een hele schare van ernstige mannen en vrouwen bezield die dorstten naar zielevrede. Naar alle zijden hebben deze mensen ook de waarheid van Gods Woord doorgegeven en verbreidt.

En toen Calvijn te Genève grote invloed had op de Hervorming van Zwitserland, stichtte hij een school tot opleiding van predikers. Velen van hen gingen uit in Frankrijk en in de landen langs de Rijn om ook daar het zuivere Evangeflie te verkondigen aan het gewone volk.

Het was als een tweede kerstening van West Europa.

Ook Nederland en België deelden mee in deze nieuwe opleving van de kerk. Juist ook tot Brabant en Limburg drong de Reformatie door en had er zeer grote invloed.

Een historieschrijver uit die tijd zegt dat door de vele handelsrelaties met de naburige landen "'t light der waerheidt hier oock ontsteken is geworden ende vele van de voorzeide Boecken gebracht." Hij noemt Zwitserland als de bakermat van de evangelische vrijheid. Hij laat er onmiddellijk op volgen:

"Doch die van de Roomschen Kerck hebben haer terstond hier seer tegengestelt, ende dit ontsteken ligcht soecken uijt te blusschen en dese kleine vonckens te smoren."

Een kloosterling uit 's Hertogenbosch schrijft in 1522: "Omstreeks desen tijd openbaerde sich in Brabant de duysternisse der Lutherse ketterije" (Ned. arch. voor de kerkgeschiedenis 1910, pag. 263).

Het eerste blijk van de invloed van de Hervorming doet zich ondubbelzinnig kennen uit de aantekeningen op het jaar 1526, dat de mannen van de inquisitie naar den Bosch kwamen, "hebbende dieselve xiiij dagen lanck duerende geexamineert xii seckere personen, geheiten Lutheranen."

Van deze twaalf werden er negen veroordeeld. Eerst werden zij te pronk gesteld op het "oxaal" (een verhevenheid of tribune in de kerk) tijdens de omgang van een processie, vervolgens moesten zij hun geloof afzweren en beloven bij het oude geloof te blijven. Dit gebeurde onder bedreiging met de brandstapel als ze weer af zouden vallen.

Daarna moesten ze met een waskaars in hun hand, voor het sacrament uitgaan en op de markt gekomen, hun Lutheraanse boeken brengen, "die daar in tegenwoordigheid van den diefdencker en den stadsbeul werden verbrandt".

Gestormd heeft het in het Brabantse en Limburgse land.

Ik hoop u daar in de toekomst nog wel het een en ander van door te geven. Eén ding kunnen we alvast wel constateren: de fundamenten van de Reformatie van de kerk zijn ook daar gelegd, maar het bouwwerk is nooit tot volle pracht gekomen. Met geweld en ten koste van veel bloed en tranen is alles in elkaar geslagen.

Later meer hierover.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen