Peerke Donders van Suriname

Wee over de uitbuiters van de slaven

Peerke Donders (1809-1887) wordt genoemd "de apostel van de melaatsen in Suriname." Uit alles blijkt dat hij een man was met een diepe sociale bewogenheid.

In een brief van 8 sept. 1846 beschrijft hij de vreselijke toestand van de slaven en dan roept hij uit:

"Wee, wee Suriname op de grote dag van het gericht. Wee! Wee! Ja, duizendmaal wee over de Europeanen, de bezitters van de slavenplantages, de direkteuren en de opzichters (die allen over de slaven heersen)!!! Schande over hen die zich verrijken ten koste van het bloed en het zweet van de arme slaven, die geen andere beschermer hebben dan onze God."

"Daarom ligt over de Hollandse regering die de slavenhandel nog steeds niet heeft willen afschaffen, de dreiging van de ondergang" (p. 167). NB. Nederland heeft de slavernij afgeschaft in 1863.

De profetische kracht die in die woorden doorklinkt, doet zeer weldadig aan. Maar ik meen dat hij de waarheid geweld aandoet, wanneer hij schrijft over de protestanten, die hij "onze vijanden" noemt. Uit dezelfde brief:

"De verschillende sekten hier zijn: 1. de lutheranen; 2. de calvinisten; 3. de Hernhutters, 4. de joden. De meest verderfelijken zijn de Hernhutters. Zij zijn de enigen (buiten ons) die zich inlaten met de slaven en de vrije negers. Maar helaas met al te veel succes, want zij komen met hun leer en slappe levenshouding de meeste slaven in het gevlei. Een voorbeeld: ze dopen rustig degenen die met vier of vijf negerinnen samenwonen en ze verlangen alleen maar dat als één van die vrouwen sterft, ze er geen nieuwe meer bijnemen. De Hernhutters zijn zeer hebzuchtig. Ze nodigen de slaven uit om bij hen te kopen, omdat, zo beweren zij, al hun koopwaar gewijd is. Ze leren hen wel in de Bijbel lezen, maar niet hoe ze God moeten kennen. Als sommigen van hen bij ons in de ware kerk worden opgenomen, blijkt dat ze, zelfs nadat ze 20 jaar deel hebben genomen aan het .4 vondmaal. niet eens het geheimenis van de menswording van Christus kenden" (p. 168-169).

Op 23 mei 1982 is Peerke Donders zalig verklaard door deze paus. Nogmaals, wij waarderen zijn inzet voor de slaven en de melaatsen van Suriname. Maar de onwaarheid over de protestanten in het algemeen en over de Hernhutters in het bijzonder, kan hij niet meer goed maken.

Rekenschap van geweten

Bij het doorlezen van deze "Studia Dondersiana" kwam ik een uitdrukking tegen, die in het protestantisme volkomen onbekend is nl. ratio conscientiae = rekenschap van geweten. Wat is daarmee bedoeld? Ik citeer uit "De oefening der christelijke volmaaktheid" van de jezuïetenpater Alfonsus Rodriguez:

"De eerste en voornaamste les van de oudvaders was deze dat zij die willen vorderen in de volmaaktheid, al hun verkeerde gedachten en alles wat er in hun binnenste plaats had, aan hun oversten en aan hun geestelijke leidsman moesten openharen. Dit hielden zij voor de eerste en gewichtigste grondregel van het geestelijke leven. De H. Joannes Climacus verhaalt ons dat hij in een zeer stichtend klooster vele monniken had gezien, die een klein schrijfboekje aan hun gordel droegen, waarin ze dagelijks al hun gedachten aantekenden, ten einde hun zielsbestuurder daar rekenschap van te geven. Hun overste zelf had hen die verplichting opgelegd" (deel IV, p. 377-378). Over dit onderwerp schrijft Rodriguez 64 (!) bladzijden.

Zelf heb ik dat vroeger in het klooster ook zo lang mogelijk gepraktizeerd. Ik schaamde mij daar wel over om alles aan een ander te openbaren, maar ik voelde mij aldus veilig tegenover de verzoekingen van de wereld en de verlokkingen van het vlees. Ook Peerke Donders heeft zich daaraan onderworpen.

In een brief van 13 okt. 1874 legt Peerke Donders gewetensrekening af en uit gehoorzaamheid antwoordt hij op vragen, die hem door zijn overste waren gesteld. Ik citeer daaruit:

"Op vraag 10 van U antwoord ik: Soms heb ik bekoringen (protestants: verzoekingen) tegen de heilige deugd van zuiverheid (bedoeld zijn erotische ensexuele voorstellingen met de begeerte om zich daarin te verlustigen. HJH.)gedurende mijn gebeden, vooral gedurende het bidden van het brevier. Zodra ik mij daarvan bewust ben, wijs ik ze af met de genade van Goden bid. Soms, hoewel zelden, word ik gekweld door gedachten van hoogmoed; met de hulp van Gods genade probeer ik zulke gedachten meteen opzij te zetten."

KOMMENTAAR

1. Nergens leert de Bijbel ons om aldus heel ons innerlijk bloot te leggen vooreen ander met de bedoeling om ons helemaal door die ander geestelijk te laten leiden. De Bijbel leert ons wel de vertrouwelijke omgang met God, het innerlijke gesprek met Christus die in ons woont. En daaraan moeten we eigenlijk genoeg hebben.

2. Het kan wel goed zijn om, wanneer je gekweld wordt door psychische spanningen, die aan een bekwaam en gelovig zielkundige te openbaren. Wanneer onderbewuste konflikten en complexen aan het licht komen, kan dat vaak een gedeeltelijke, psychische bevrijding betekenen. Maar dat mag nooit verworden tot een slaafse onderwerping aan het oordeel van anderen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen