Vatikaan en communisme vandaag

Het doel van deze paus is een humanisering, vermenselijking van het communisme. Van de andere kant staat hij niet onkritisch tegenover het westerse kapitalisme. Hij veroordeelt de aantasting van de vrijheid zowel in het oosten als in het westen (behalve zijn eigen dictatoriaal optreden waardoor hij de leden van zijn eigen kerk vele vrijheden ontzegt en b.v. - in tegenstelling met Paulus VI - aan de priesters zonder meer een huwelijk verbiedt. Zulk een ontnemen van een fundamenteel recht, het recht van elk mens op een huwelijk, treft men zelfs in de communistische landen niet aan. H.J.H.).

Polen is het bruggehoofd van waaruit de paus verder in de communistische wereld tracht door te dringen. Op 5 januari van dit jaar had kardinaal Glemp, de primaat van Polen, een gesprek van 5 uur met de Poolse regeringsleider Jaruzelski. Glemp, maar ook de minister van buitenlandse zaken van Polen, lieten zich zeer optimistisch uit over dat onderhoud.

Spoedig daarna bezocht Glemp de paus en had de hele dag een onderhoud met hem. Inderdaad, die twee hadden veel te bespreken.

In oktober had Glemp een bezoek gebracht aan Hongarije. De R.-K. Kerk van dat land is niet zo sterk als in Polen.

De Hongaarse primaat, kard. Lekai, had van zijn regering verlof gekregen om naar Polen te gaan om daar bij het pausbezoek aanwezig te zijn. En toen Glemp in Hongarije aankwam, waren officiële regeringsinstanties aanwezig om hem op het vliegveld te verwelkomen. En datzelfde viel kard. Glemp ten deel van de zijde van Poolse officiële instanties, toen hij naar Warschau terugkeerde.

Nog meer opzienbarend is het aanstaande bezoek van Glemp aan patriarch Pimen in Moskou. Dan wil hij ook de onlangs benoemde kard. Vaivods in Riga bezoeken.

De paus naar Moskou?

Het is niet onwaarschijnlijk dat Glemp de weg moet voorbereiden voor een toekomstig bezoek van de paus aan Moskou.

Intussen is het Vatikaan er ook in geslaagd om de betrekkingen met andere communistische landen te verbeteren.

In Tsjecho-Slowakije waren de verhoudingen zeer koel. Slechts drie van de 13 bisdommen hadden een bisschop en kard. Tomasek had geen toestemming gekregen om naar Polen te gaan tijdens het pausbezoek.

Maar op 2 dec. 1983 ontving deze paus de Tsjechoslowaakse minister van buitenlandse zaken, Chnoupek, en toen werd tevens aangekondigd dat aartsbisschop Poggi spoedig een bezoek zal brengen aan Praag.

Ook de betrekkingen met Roemenië zijn verbeterd. Poggi heeft reeds vaker Boekarest bezocht en in juni 198 3 bezocht een Roemeens diplomaat voor het eerst sinds de laatste wereldoorlog het Vatikaan.

Na een bezoek van Poggi in Sofia is ook de druk op de r.-k. minderheid in Bulgarije verlicht. Waarschijnlijk heeft de Bulgaarse regering dit niet slechts gedaan om gelijke tred te houden met de overige satellietlanden, maar ook om op deze manier de praatjes uit de weg te ruimen als zou Bulgarije medeplichtig zijn aan de aanslag op de paus.

Wat zit daarachter? O.a. dit: Het Vatikaan beschikt over eeuwenlange ervaringen. Rome heeft vele ideologieën zien komen en gaan, terwijl de godsdienst altijd staande bleef. Het Vatikaan weet dat het oorspronkelijke atheïstische élan van het communisme aan het tanen is. Het Vatikaan wil gebruik maken van dat keren van het getij en wil dat proces tegelijk versnellen.

Er zijn zeker nog heel wat communisten, die hevig gekant zijn tegen de godsdienst en die de toenemende invloed van de R.-K. Kerk zeer betreuren. Maar anderen leggen zich er, hoewel grommend, bij neer, omdat de nieuwe situatie toch ook vele voordelen voor hen biedt.

In de eerste plaats zijn Rusland en zijn satellietlanden steeds meer in een isolement gedrongen. Het Vatikaan kan echter dienst doen als een verbindingskanaal om allerlei spanningen te doen verminderen tussen Oost en West.

Vervolgens is deze paus vanwege zijn balanceren tussen communisme en kapitalisme een gemakkelijker partner.

In de derde plaats verwelkomen zij wellicht thans de godsdienst, nu ze moeten konstateren dat het communistische vuur aan het uitdoven is.

Toch zal deze toenadering tussen communisme en rooms-katholicisme een lang en moeizaam proces zijn. Maar wanneer dat proces zich zal voltrokken hebben, zal het van wereldhistorische betekenis zijn.

Prof. Dr. Adam Bromke

ONS KORTE KOMMENTAAR:

Jaren geleden gaf iemand mij als zijn mening te kennen dat Rome en Moskou elkaar ooit nog eens de hand zullen reiken om samen de wereld te regeren. Ik heb dat nooit kunnen geloven. Nu lijkt mij dat echter minder onwaarschijnlijk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen