nieuw r.~k lutherbeeld

In het nummer van „Samen kerk" waarvan u de voorpagina hiernaast ziet afgedrukt, stond een uitvoerig artikel van de r.-k. priester Th. Bell over Luther, waaruit ik graag wil citeren:

De vraag, wie Luther was, is in de katholieke kerk van deze eeuw zeer verschillend beantwoord. Dankzij een klein aantal theologen en historici heeft zich het katholieke beeld van Luther ingrijpend gewijzigd. Waar tot voor kort volledig onbegrip en afkeer heersten zijn nu begrip en gevoel van verwantschap in de plaats gekomen, al blijken de laatste begrippen soms nogal wisselend te zijn. In ieder geval wordt er gepoogd Luther recht te doen en niet bij voorbaat een oordeel over hem uit te spreken.

Aan het begin van deze eeuw lag het echter nog totaal anders. Toen werd Luther aan katholieke zijde geschetst als een ziekelijk neurotische persoonlijkheid, als een seksueel gefrustreerde monnik, drankzuchtig, vraatzuchtig en lichtzinnig, aan wie iedere religiositeit ontzegd moest worden en waarmee ook de eerlijke bedoelingen van Luthers reformatie in diskrediet werden gebracht. Met deze Luther kon de katholiek van toen in het gunstigste geval nog slechts medelijden hebben.

Wij weten nu, dat dit beeld van Luther al ontstaan is in de begintijd van de reformatie. Een zekere Johannes Cochlaeus, die een korte tijd aanhanger van Luther was geweest, probeerde met dergelijke biografische vervalsingen Luther (en daarmee de lutheranen) in diskrediet te brengen.

Wie een moderne biografie over Luther leest (en het Luther-jaar heeft er weer enkele het licht doen zien), vindt hem anders beschreven.

De weg van de reformatie

Het is een misvatting om Luthers reformatie te verstaan als een louter protest tegen een verwereldlijkte kerk en een dekadent geworden theologie.

Luthers reformatie ontsproot aan een goede katholieke traditie. In het strenge klooster van Wittenberg ontwikkelde de monnik een persoonlijke omgang met de Schrift, die hij als Gods Woord trachtte te verstaan. Deze omgang met de Schrift werd de wieg van de reformatie.

In zijn persoonlijke ontwikkeling streefde Luther als monnik ernaar het katholieke ideaal van heiligheid en volmaaktheid te bereiken zoals honderdduizenden monniken vóór hem. In zijn uiterst strenge levenswijze ontdekte hij door zijn diep religieus besef steeds meer, hoever de mens in zijn zondigheid in feite achterblijft bij dit ideaal.

De bevrijdende ontdekking voor Luther was nu, dat het Woord van de Schrift geen meedat is, die langs onze prestaties moet worden gelegd, maar dat in dit Woord God Zelf Zich in Christus aangeboden heeft als onze bevrijding van zonde en schuld. Het Woord van de Schrift is dan voor Luther van een knellend tot een be vrijdend Woord geworden: Gods gerechtigheid wordt in het geloof van de mens openbaar, als een louter geschenk. Niet de mens vindt God, maar God vindt en grijpt de mens. Dat is het diepe geheim van Luthers theologie.

De Schrift werd door Luther weer in het middelpunt van de kerk gesteld; van daaruit moest de kerk zich telkens weer die bevrijding van Godswege en het leven uit Christus' gerechtigheid laten aanzeggen. Daarom werd zij door Luther ook als enige norm voor christelijk geloof en handelen gesteld. Dat Luthers theologie zich in korte tijd wijd over Duitsland zou verbreiden, was te danken aan de beroemde aflaatstrijd, waardoor Luther plotseling in de publiciteit kwam te staan. Door het incident rond de aflaat ging Luther begrijpen, dat de kerk van zijn dagen niet de Schrift als norm in het middelpunt wilde stellen.

Het conflict met het Romeinse gezag was geboren. Luther was reformator geworden tegen wil en dank.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen