EEN ZWAKHEID VAN DE STERKE LUTHER

Iemand die zulk een uitspraak durft te doen, moet vast wel een hevige Schriftcriticus zijn, zo redeneren sommigen misschien. Echter… deze uitspraak is van Luther. Hij heeft zelfs gezegd: „Wie Paulus en Jakobus met elkaar in overeenstemming kan brengen, krijgt mijn doctorsbaret cadeau" (15 32). „Vandaag of morgen zal ik met Jaapje mijn kachel aanmaken" (plm. 1543); of: .Jakobus raaskalt". (Geciteerd in Brief vanjacobus, dr. E. L. Smelik p. 59-60).

Het is voor ons, mensen van kleiner formaat, altijd een (schrale) troost dat ook de groten in de geschiedenis in sommige punten toch ook weer zo klein kunnen zijn. Dat ontdekken we ook telkens weer bij de groten van de Bijbel. Al de geloofshelden van Hebr. 11 hebben ook hun zwakheden gehad.

Wat moeten we dan aan met die zwakheden? Ze stilzwijgend voorbijgaan en bedekken met de mantel der liefde?

Nee, zeker wat de Schrift betreft, is alles ons gegeven tot lering, tot waarschuwing, opbouw en vertroosting.

En zo moeten we ons ook afvragen: Wat heeft deze zwakheid van de sterke Luther ons te zeggen?

Leren uit de zwakheid van grote mensen.

Ik meen dat we daardoor op onze hoede moeten zijn dat we de Schrift niet gaan verklaren vanuit één visie.

Wij kunnen wel geweldig door een bepaald facet van Gods openbaring getroffen zijn, maar we moeten in nederigheid voor ogen blijven houden dat de Schrift onuitputtelijk is. Niemand van ons kan de volle omvang en de diepte van de Schrift overzien en doorzien. Wij blijven allen beperkt in onze visie en in onze weergave daarvan.

Dat komt omdat de heilige, ondoorgrondelijke, eeuwige God Zich in de Schrift aan ons openbaart. Maar Zijn hele bestaan is zo totaal anders dan het onze. Daarom zijn Zijn gedachten ook veel hoger dan de onze.

Het is daarom dat wij tegenover de Schrift altijd een luisterende houding moeten aannemen. Nooit mogen we zeggen: Nu weten we het wel. Zodra we dat zeggen, is het verschralingsproces van ons geestelijke leven begonnen. Dan doen we niet veel meer dan herhalen wat we menen reeds lang ontdekt te hebben. Dan verarmen we de Schrift voor onszelf, want dan dwingen we allerlei teksten in onze eigen richting of, zoals Luther deed, we gaan dan sommige teksten of hele Bijbelboeken voor onszelf afschrijven. We worstelen er niet meer mee om ze te verstaan. Hoe jammer!

Tegelijk rechtvaardige én zondaar.

Luther was, zoals u weet, geweldig gegrepen door het bijbelse leerstuk van de rechtvaardigmaking van de goddeloze door geloof alleen, zonder de werken. De Heere had hem dat geopenbaard. Zo is Luther in de hand van God een geweldig instrument geworden voor een hervorming van de kerk, een zegen voor miljoenen, die nu weer getroost bij de Schrift konden ademhalen.

Met grote kracht heeft hij het geponeerd: Onze zaligheid ligt vast buiten ons, nl. in Jezus Christus. Ze wordt ons dan ook van buiten af toegerekend. Het is niet een gerechtigheid van onszelf; die bestaat niet. Het is een gerechtigheid die juridisch (gerechtelijk) ons bezit is. Ze wordt ons toegekend door de hemelse Rechter, maar ze is de gerechtigheid van Christus, niet onze gerechtigheid. In onszelf zijn en blijven wij zondaars, die elke dag de eeuwige dood verdienen. We zijn simul iustes et peccator = tegelijkertijd rechtvaardige (nl. op grond van de toerekening van de rechtvaardigheid van Christus) én zondaar (nl. op grond van wat we in onszelf zijn). Wie dit bijbelse gegeven voor ogen blijft houden, zal bewaard worden voor de zelfvoldaanheid van de gearriveerde christen. Hij zal vanuit dit geloof leven in een voortdurende verootmoediging voor Gods aangezicht.

God mét en in ons

Maar … er is nog veel meer in de Bijbel dat ons geopenbaard wordt. Ik heb daar al vaker op gewezen en ik heb telkens de neiging om dat te herhalen, want ik meen dat het niet zien daarvan de oorzaak is van grote verschraling, van geestelijke achteruitgang bij veel christenen en zelfs bij hele kerken.

De Bijbel openbaart ons dat Christus niet slechts buiten ons staat als de vaste rots van ons behoud en dat wij op Hem mogen rusten als het onwankelbare fundament van ons heil. De Bijbel vertelt ons - o hoe wonderbaar is toch de barmhartige liefde Gods - dat Christus ook in ons, zondige mensen, wonen wil.

Christus wordt ons niet alleen geopenbaard als de Immanuel = de God met ons, maar ook als de God in ons. Vele Bijbelteksten en zelfs hele vergelijkingen maken ons dat duidelijk. Denkt u maar aan de gelijkenis van de Wijnstok en de ranken, aan het lichaam waarvan Christus het Hoofd is. Denkt u maar aan duidelijke teksten als: „Ik in hen en Gij in Mij" (Joh. 17:23); „Christus leeft in mij" (Gal. 2:20).

En ik meen dat Luther deze, evenzeer bijbelse, openbaring te weinig doorzien en beleefd heeft.

Ik kan dat wel goed begrijpen van Luther. Want het is bijna niet te geloven dat de eeuwige God (Joh. 14:23) wil wonen in mij, zondig mens. Denk je het maar eens even in dat je plotseling heel deftig bezoek krijgt - een vergissing in de onderlinge afspraak - terwijl alles in huis nog overhoop ligt en je in pyama, ongewassen en ongeschoren, hen moet binnen laten.

Maar… de Bijbel zegt het, en dan moet (en gelukkig: mag) ik dat geloven. God wil nu eenmaal geprezen worden in Zijn BARMHARTIGE liefde.

En ik meen dat het feit dat Luther dit niet voldoende gezien heeft, de reden is geweest, waarom hij Jakobus maar niet begrijpen kon.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen