GEEST, ZIEL EN LICHAAM

Wij hebben in IRS al eens meer over dat onderscheid geschreven, maar het leek mij van belang om er in dit nummer nog wat dieper op in te gaan.

Hoe is de mens samengesteld?

Ik meen niet dat Paulus dat heeft bedoeld als een indeling van de ziel in drie verdiepingen of drie vermogens. Paulus ziet de mens als één geheel. De mens heeft een lichamelijk aspekt en een psychisch aspekt. Lichaam en ziel bevatten de vermogens waarmee de mens in kontakt kan komen met de werkelijkheid buiten hem, om die dan in zich te verwerken.

De geest geeft de richting aan die de mens kiest. De geest is niet een nieuw vermogen naast ziel en lichaam. Zie de tekening hieronder.

De mens bestaat uit:

lichaam en ziel

gericht op zichzelf en op de boze geesten (= het vlees)

gericht op God door de Heilige Geest (= de geest)

Bij de wedergeboorte en de bekering ontvangt de mens dus niet een ander vermogen. Hij blijft volledig mens, net als tevoren, maar alles in hem krijgt nu een andere richting. Die andere richting is de geest in hem, die bewerkt wordt door de Heilige Geest, die in hem is gaan wonen.

Psychische vrede is iets anders dan geestelijke vrede

Tot de ziel behoren dus het verstand, het gevoel, het driftleven, het bewustzijn en het onderbewustzijn.

En vooral dat onderbewustzijn blijft een eigen leven leiden, ook na de bekering. Vanaf de vroegste jeugd heeft dat onderbewustzijn de gerichtheid op het eigen „ik" gekozen. Het kan in wezen niets anders zoeken dan de bevrediging van allerlei lustgevoelens en het vermijden van elk onlustgevoel.

Paulus beschrijft dat kernachtig aldus: „Want het bedenken van het vlees is de dood; maar het bedenken van de geest is leven en vrede; daarom dat het bedenken van het vlees vijandschap is tegen God; want het onderwerpt zich aan de wet Gods niet; want het kan ook niet" (Rom. 8 : 6-7).

Een zelfanalyse, al zou die honderd jaar of langer duren, kan nooit tot gevolg hebben dat de mens het „vlees" in zich, de gerichtheid van het onderbewustzijn op de bevrediging van zichzelf, kwijt raakt. Daarom zegt Paulus terecht: „En die in het vlees zijn, kunnen Gode niet behagen" (v. 8).

Ofschoon ik 40 jaar door zelfanalyse mijn best heb gedaan om mij steeds meer te bevrijden van mijn geldingsdrang en zelfbehagen, van mijn agressieve driften, mijn woede en wraakzucht, mijn neiging tot haat, en ofschoon ik daarin een heel eind gevorderd ben, zodat ik steeds meer psychische vrede heb gekregen, weet i k - en ik ben daar diep van doordrongen - dat ik daardoor op geen enkele wijze behagelijk ben geworden in Gods ogen.

Wel ben ik overtuigd dat de Heere gewild heeft dat ik die weg van de zelfanalyse tot het einde toe zou bewandelen. Vaak heb ik immers gebeden dat Hij door een wonder mij zou bevrijden van al mijn psychische complexen. Hij heeft dat echter niet gewild. Slechts in die zin kan ik zeggen dat mijn zelfanalyse Gode behagelijk was, omdat ik ze, althans sinds ik tot bekering kwam, uit geloof verricht heb. En alle werken die uit geloof voortkomen, zijn Gode welbehagelijk, omdat Hij ze beziet tegen de achtergrond van het werk van Christus, waarop een gelovige uitsluitend steunt.

De zelfanalyse kan dus alleen psychische vrede veroorzaken, maar nooit geestelijke vrede. Die geeft alleen Christus: „Vrede laat Ik u, Mijn vrede geef Ik u; niet gelijk de wereld (hem) geeft, geef Ik (hem) u" (Joh. 14:27). Die vrede is een vrucht van Zijn Geest: „Maar de vrucht des Geestes is liefde, blijdschap, vrede…" (Gal. 5 : 22).

Hardheid van het systeem van Adams

Vanzelfsprekend doordringt de geest ook de ziel, dus ook het onderbewustzijn, maar niet totaal. Als dat het geval zou zijn, dan zou er geen strijd meer zijn tussen vlees en geest in de wedergeboren mens. Dan zouden alle psychische complexen, alle vleselijke neigingen, door de kracht van de alles doordringende geest, opgelost worden als sneeuw voor de zon.

Maar, zoals ik al schreef, probeert het onderbewustzijn aan het verstand de toegang te ontzeggen, ook aan het door de geest beheerste verstand. Daarom kan de geest in ons nooit helemaal doordringen tot die duistere diepten van het „vlees", het onderbewustzijn. Vandaar de strijd tussen „vlees" en geest in Rom. 7; vandaar zoveel geruzie tussen christenen onderling.

En ik meen dat Adams dat niet voldoende heeft gezien. Daarom kent hij maar één behandelingsmethode, nl. de christelijke counseling, die zich slechts richt op de wil en het bewuste geweten van de mens en die dus in wezen een soort bepreken van de ander is.

Adams weigert een plaats in te ruimen voor een psychische hulpverlener, die zich in eerste instantie niet rechtstreeks richt tot de wil en het bewuste geweten van de patiënt, maar die allereerst de onderbewuste complexen bij hem probeert op te sporen, om ze naar het bewustzijn van de patiënt te brengen, zodat hij ze dan vanuit de christelijke levensovertuiging kan oplossen. Dat is de grote zwakte (en tegelijk de hardheid en soms liefdeloosheid) van het systeem van Adams.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen