Na veertig jaar zelfanalyse

1. Ik raad niemand aan die weg van de jarenlange zelfanalyse te gaan, tenzij er geen enkele andere mogelijkheid meer bestaat, zoals dat met mij het geval is geweest.

Misschien dat een analyse onder leiding van een psychiater heel wat minder tijd in beslag zou hebben genomen, maar ik kon dat onmogelijk betalen. En van de andere kant geloof ik ook niet dat mijn analyse dan zo grondig zou zijn geweest.

2. Wanneer iemand meent de weg van de zelfanalyse te moeten gaan, dan raad ik hem dringend aan dat tóch te doen onder leiding van een psychiater. Begin er niet op je eentje aan. Je kunt verdwalen in het oerwoud van je onderbewustzijn. Ga dan geregeld naar een psychiater om je bij hem te kunnen uitpraten en wat richting te ontvangen.

De zelfanalyse is een tocht door een duister land. Het is goed dat je daar in de eenzaamheid met je diepste roerselen af en toe de stem van een ander hoort, die je op zijn minst begrijpt en je aanmoedigt om verder te gaan, wanneer je het niet meer ziet zitten.

3. Het zal iedereen duidelijk zijn dat de oorzaak van mijn overspanning de zonde was nl. minderwaardigheidsgevoel met daartegenover de geldingsdrang als compensatie.

Maar de methode van Adams zou bij mij niet geholpen hebben. Immers ik was mij daar heel goed van bewust. Ik beleed ook telkens mijn ijdelheid en geldingsdrang als zonde voor God. Ik trachtte ook in de kracht van Gods genade mij daarover heen te zetten, maar ik kón het niet. Waarom niet?

4. Omdat de vermoeidheid bij mij niet voortkwam uit te grote inspanning, maar uit mijn angst om te mislukken bij die thesis. Diep in mijn onderbewustzijn riep ik die vermoeidheid als een verontschuldiging naar boven voor mijn eventueel fiasco, zodat ik voor mijzelf en voor de anderen zou kunnen staande houden: „Ik zou die thesis met glans hebben verdedigd, als ik maar niet zo oververmoeid was geweest". En vervolgens vluchtte ik ook in dat gevoel van vermoeidheid en in de daaruit voortvloeiende loden slaap om al dat pijnlijke te kunnen vergeten.

Maar… ik wist dat zelf destijds niets. Pas langzamerhand ontdekte ik die kunstgreep van mijn zelfhandhavingsdrift.

Maar ook al zag ik dat, dan betekende dat nog lang niet de oplossing. Ik moest verder speuren naar de oorzaken, waarom mijn zelfhandhavingsdrift zulk een dwaze oplossing voor mijn problemen had gekozen.

Ik moest daarom terug naar mijn vroegste jeugd. Daar heb ik gezien hoe mijn minderwaardigheidsgevoel en mijn geldingsdrang was ontstaan. Daar ontdekte ik ook de oorsprong van andere complexen zoals van de woede en haat-complexen en van het schuldcomplex.

5. Ik ontdekte op den duur zelfs dat ik die onderbewuste complexen als geheel en in hun details slechts volledig naar mijn bewustzijn kon omhooghalen door het inhouden van de adem.

Maar die methode raad ik beslist niemand aan, tenzij een dokter hem dat toestaat, want ik vermoed dat je er een sterk hart voor moet hebben.

6. Het dwaze van die oplossing van mijn zelfhandhavingsdrift om nl. te vluchten in de oververmoeidheid, kan ik gemakkelijk illustreren aan het volgende. Wanneer ik niet zulk een last had gehad van die oververmoeidheid, zou ik zeker benoemd zijn geweest om verder te studeren en de doctorstitel te behalen aan de universiteit van Nijmegen.

Dat zou mijn eerzucht gestreeld hebben. Maar nu werden de paters A. S. en De B. benoemd.

Wat pater A. S. betreft, zijn benoeming kon ik volledig accepteren. Wij waren intellektueel eikaars gelijken en bovendien was hij mijn vriend. Maar pater de B. was, naar mijn mening, minder begaafd. Bovendien lagen wij elkaar niet. Daarom voelde ik zijn benoeming in mijn plaats aan als een diepe vernedering.

Toch was die beslissing van de provinciale overste om mij niet verder te laten studeren, volkomen juist. Ik zou het nooit aangekund hebben. Ik had immers de studies aan het seminarie slechts met de grootste moeite tot een goed einde kunnen brengen.

7. Heel vaak heb ik in de cahiers waarin ik verslag deed van mijn zelfanalyse opgetekend: „Het onderbewustzijn ziet niet verder dan zijn neus lang is". Vanuit de ontzettende angsten zoek je naar een onmiddellijke oplossing (zoals het vluchten in de vermoeidheid). Alleen het verstand kan overzien wat, alles bij elkaar genomen, het beste is voor de gehele persoon.

Maar dat is nu juist de grote moeilijkheid. De zelfhandhavingsdrift heeft bij de neurotische mens alle vertrouwen in de leiding van het verstand verloren, zo ze dat al ooit heeft gehad. Die zelfhandhavingsdrift sluit zichzelf dan ook af tegen elke inmenging door het verstand.

Dat is dan ook dé grote moeilijkheid voor de zelfanalyse. De complexen proberen krampachtig te voorkomen dat het verstand in hen binnendringt. Ze trekken een muur om zich heen en het verstand moet a.h.w. proberen telkens over die muur heen te springen om dan binnen die complexen het verlossende en bevrijdende antwoord te spreken. Een jarenlange, uitermate vermoeiende bezigheid.

8. De zelfanalyse is voor mij de oorzaak geweest, waarom ik de onhoudbaarheid van de r.-k. leer ben gaan inzien. De heb dat beschreven in „Mijn weg naar het Licht" en zal dat hier dus niet herhalen.

Die zelfanalyse heeft mij ook de psychische kracht gegeven om met de R.-K. Kerk te breken, hoewel ik daaraan vanaf mijn vroegste jeugd met vele emotionele banden was gebonden. Zonder die zelfanalyse zou ik mij nooit met mijn verstand zó ver boven deze emotionele banden hebben kunnen verheffen, dat ik het pure wilsbesluit kon nemen om toch die banden door te knippen.

9. De zelfanalyse heeft mij wel veel psychische bevrijding gegeven, maar op geen enkele wijze een geestelijke bevrijding. Die geestelijke bevrijding uit mijn schuld en bederf heb ik uitsluitend als een genadegeschenk van Christus ontvangen langs de weg van geloof alleen.

10. Wanneer men destijds op mij de methode „Adams" had toegepast, zou dat mij alleen maar nog dieper in de put hebben gebracht. Ik zou mij dan nog ellendiger hebben gevoeld: als een paard met gebroken benen dat men met de zweep afranselt om het aldus te dwingen op te staan en de kar te trekken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen