de wil

Die hoogste gave is ook niet het gevoel. Ook dieren hebben hun emoties: angsten, woede, wraakzucht, jaloersheid, sexuele begeerten, ouderinstinkt.

Die hoogste gave is de wil. Daarom beschrijven de Dordtse Leerregels de wedergeboorte dan ook terecht als een verandering van de wil. „In de wil stort Hij nieuwe hoedanigheden en maakt dat die wil die dood was, levend wordt; die boos was, goed wordt; die niet wilde, nu metterdaad wil; die wederspannig was, gehoorzaam wordt; Hij beweegt en sterkt die wil alzo dat hij als een goede boom vruchten van goede werken kan voortbrengen". Alsdan wordt de wil, zijnde nu vernieuwd, niet alleen van God gedreven en bewogen, maar, van God bewogen zijnde, werkt hij ook zelf" (Hl, IV, 11 en 12).

Felle reakties

Maar wanneer je bij mensen met een abnormaal gedrag een beroep doet op hun wil, dus hun eigen verantwoordelijkheid, dan krijg je vaak felle reakties.

Ik heb dat in het verleden ondervonden, bijvoorbeeld toen ik in IRS mei 1979 schreef over de zelfmoord (pag. 2-3). Ik schreef daarin:

„Laat ik eerst vaststellen dat een zelfmoordenaar een verschrikkelijke egoïst is. Hij weet hoeveel verdriet hij daarmee zijn ouders en familieleden aandoet. Daar bekommert hij zich blijkbaar niet om, althans neemt hij dat verdriet wat hij anderen aandoet, op de koop toe.

Een zelfmoordenaar is een vertroetelaar van zichzelf. Hij heeft zich gehuld in de zoete deken van het zelfbeklag. Hij heeft zich teruggetrokken in een hoekje van de ziel, waar hij de tranen laat druppelen op zijn eigen hart. „Ach, ik arme!" Hij vertroetelt zich in zelfmedelijden. Hij verwent zichzelf met de zuigfles van de melancholie. Hij is laf. Hij is voortdurend op de vlucht. Hij durft en wil zichzelf niet inzetten. Hij is als een slak, die altijd weer zich in eigen huisje terugtrekt. Hij heeft geen belangstelling voor zijn omgeving. Hij ziet niet hoe anderen veel meer leed en tegenslagen te verwerken krijgen dan hij. Hijziet alleen maar zichzelf, zijn kleine, miserabele ikje. Hij zou wel willen dat heel de wereld rondom hem zich zou zetten en tranen met tuiten zouden vergieten om hem, die toch zo vreselijk beklagenswaardig is. En als hij bemerkt dat de wereld daar geen zin in heeft, dan meent hij ze daartoe te mogen dwingen door de hand aan zichzelf te slaan".

Is zulk een medelijden juist?

Maar op dat artikel kreeg ik veel reakties en meerdere opzeggingen van abonnement. Een van die reakties nam ik op in IRS juni 1979:

„Uw artikel over de zelfmoordenaar heeft mij geschokt en diep verdriet gedaan. Ik heb van zeer nabij meerdere keren de strijd meegemaakt van mensen die soms jarenlang ertegen vochten en uiteindelijk toch tot die vreselijke daad kwamen. In ons dorp en omgeving komt zelfmoord vaak voor (mijn man heeft vier keer iemand uit het water gedregd). Maar nooit heb ik deze daad horen betitelen als egoïsme of lafheid, noch door de familie, noch door het dorp. Er is altijd diepe verslagenheid en een diep medelijden".

Mijn antwoord: Juist dat diepe medelijden in zulk een dorp met de zelfmoordenaars kan de belangrijkste oorzaak zijn, waarom de zelfmoord in dat dorp zoveel voorkomt. Dat medelijden van de anderen zoekt de zelfmoordenaar nu juist. Wanneer hij dat meerdere keren heeft meegemaakt, hoe heel het dorp verslagen is en diep medelijden heeft met iemand die zelfmoord heeft gepleegd, dan lokt dat ook hem aan.

Zelfmoord is zonde

Maar zelfmoord is zonde, zelfs zware zonde. Daar kunnen we niet langs. Dat leert de Bijbel duidelijk.

Zelfmoord is even goed zonde als echtbreuk. En het is toch immers ook onjuist, wanneer een heel dorp diep medelijden heeft met een getrouwde man, die zich vergrepen heeft aan een minderjarig meisje.

In IRS mei 1979 had ik ook nog over de zelfmoordenaar geschreven: „Hij ziet ook niet zijn Schepper. Die heeft hem zo prachtig gemaakt. Kijk eens naar dat lichaam. Wat een wonderbare opbouw! En dan die macht van de geest over dat lichaam. Dat kunstzinnige samenspel. Ergens in mijn hoofd wil ik, en dan bewegen zich mijn voeten en mijn handen. Ik wil en dan denk ik. Ik wil en dan dien ik de medemens in nood. Maar de zelfmoordenaar vergrijpt zich aan dat kunstwerk van God. God had hem bedoeld als een beeld van Hem. En hij gooit dat beeld moedwillig in gruizels. Wat een egoïsme!".

In mijn antwoord heb ik toen wél gewezen op een mogelijk misverstand. Ik wilde helemaal niet beweren dat iemand die zelfmoord heeft gepleegd, dus ook voor eeuwig verloren gaat. Het oordeel daarover komt ons niet toe.

Verstandsverbijstering

De reden daarvoor is dat iemand tot zelfmoord kan overgaan in een vlaag van verstandsverbijstering ofwel omdat hij vastgeklonken ligt aan de ketting van de zwaarmoedigheid, vastgeklonken aan onderbewuste complexen. Zo iemand is dan niet meer ten volle toerekeningsvatbaar.

Depressie die tot zelfmoord lijdt, kan ook een lichamelijke oorzaak hebben. Dat is b.v. het geval bij hen die lijden aan een manisch-depressieve vorm van psychose. Maar het is onjuist om iedere zelfmoordenaar meteen maar het etiket op te plakken: „niet toerekeningsvatbaar". Dan zijn we zelf mede oorzaak dat de zelfmoord als een epidemie om zich heengrijpt. We zullen iemand die belijdt dat hij zelfmoordplannen heeft, moeten aanspreken op zijn verantwoordelijkheid. Wanneer we meedoen met zijn zelfbeklag, dan drijven we hem des te eerder in de zelfmoord.

Terecht heeft Adams in zijn boek de nadruk gelegd op de menselijke verantwoordelijkheid. Er kleven echter ook bezwaren aan zijn uiteenzetting.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen