HET DOEL HEILIGT NIET DE MIDDELEN

Daarover is iedereen het eens, ook de r.-k. theologen. Helaas is de praktijk vaak anders. In de praktijk geldt vaak het recht van de sterkste. Allerlei tirannen en diktators hebben in de loop der eeuwen gesuggereerd dat het doel wél de middelen heiligt, mits dat doel heel heilig is.

De Franse revolutie had als leuze geponeerd: „Vrijheid, gelijkheid en broederschap". Maar al vrij spoedig ontstond het „Schrikbewind" en in de naam van deze „heel heilige" leuze vielen de hoofden van velen die zonder vorm van proces veroordeeld waren, onder de valbijl.

De Franse revolutie was een opstand van de burgerij tegen de onrechtmatige macht van de adel en de geestelijkheid. In 1917 ontstond de Russische revolutie als opstand van de arbeiders tegen de czaristische regering en tegen de burgerij. Toen klonk de leuze: „Proletariërs van alle landen, verenigt u". Tientallen miljoenen zijn sindsdien in allerlei communistische landen op een vreselijke manier gefolterd en ter dood gebracht; en dat op grond van deze „heel heilige" leuze.

In Latijns Amerika buiten allerlei rechtse diktaturen de straatarme bevolking uit in naam van de „heel heilige" leuze: seguridad nacional = nationale veiligheid. Thomas van Aquino heeft geleerd dat de ketters vergeleken moeten worden met een besmettelijke ziekte zoals de pest en dat ze daarom moeten worden uitgeroeid. Paus Leo X heeft in de bulle tegen Luther „Exsurge Domine" uitgesproken dat het verbranden van ketters niet in strijd is met de bedoeling van de Heilige Geest. De Inquisitie was het daar helemaal mee eens en heeft duizenden gelovigen van de Reformatie op een gruwelijke wijze gefolterd en ter dood gebracht. En dat alles in naam van het „heel heilige" doel: de instandhouding van de Heilige Roomse Kerk.

Nog altijd zijn er schrijvers in kerkelijke bladen, die een „tegenstander" kraken en onjuist weergeven, vanwege het „heel heilige doel": de verdediging en grootmaking van de eigen kerk en de gunst van de achterban.

Maar te allen tijde zijn er enkelen geweest, die daartegen geprotesteerd hebben. Zij hebben die schijnheiligheid van deze machthebbers ontmaskerd, soms met eigen levensgevaar. Ze hebben aangetoond dat al die absolute heersers, ook al lieten ze zich noemen „Vadertje Stalin" of „Zijne Heiligheid, de Papa (Vader)", in wezen zichzelf zochten, hun eigen macht en roem.

Hebben dan deze profetische figuren het niet juist gezien? Hebben ze voor niets hun leven gewaagd?

Het rapport over het Schriftgezag van de gereformeerde synode zegt dat ook de Bijbelschrijvers daaraan hebben meegedaan. Ze hebben o.a. een vies verhaaltje opgedist over de oorsprong van de nabuurvolken van Israël, de Moabieten en de Ammonieten, om aldus aan te tonen hoe minderwaardig die volken zouden zijn in tegenstelling met Israël. Zie Gen. 19 : 30 - 38. En die toepassing van het beginsel: „Het doel heiligt de middelen" wordt door de schrijvers van dit rapport vergoelijkt als alleen maar wat „volkse humor" (p. 66).

Nou, dan hoeft het voor mij niet meer. Ik kan er echt niet om lachen, wanneer ons vijandig gezinde volken, of voorstanders van de republiek in Nederland, het ontstaan van het Nederlandse volk of van het Oranjehuis zouden verklaren uit bloedschande, de gemeenschap van een vader met zijn dochter. Zo spring je niet om met de goede naam, ook niet van je tegenstanders.

En maakt de Bijbel zichzelf dan niet ongeloofwaardig, wanneer die elders zegt: „Hebt uw vijanden lief; zegent hen die u vervloeken; doet wel aan hen die u haten; en bidt voor hen die u geweld doen en die u vervolgen" (Mt. 5 : 44)?

Het beginsel: „Het doel heiligt NIET de middelen" is de basis van de zedelijke orde. Daarop kunnen de weerlozen, de armen en verdrukten zich terecht beroepen. En zij die hun leven geven voor de verdediging van dit beginsel, zijn waarachtige helden. Ze hebben zichzelf niet geofferd voor het najagen van een stukje romantiek, een iel idealisme.

En het kan er niet bij mij in dat de Bijbel zelf ons zou voorgaan in de schending van dit zedelijke grondbeginsel. Dan ben ik alles, ook de Bijbel zelf, kwijt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen