PORTUGAL

Op mijn terugreis van Brazilië in 1949 deed de boot, op weg naar Genua, ook Lissabon aan. Ik had er enkele uren om in de omgeving van de haven wat rond te wandelen. Ik zag toen het prachtige klooster van Jerónimos.

Nu na 31 jaar keerde ik er terug en had ook de gelegenheid de kloosterkerk van binnen te zien.

Koning Manuel I had de opdracht gegeven tot de bouw van dit klooster (zie de ingang tot de kloosterkerk oppag. 8) uit dankbaarheid voor het welslagen van de reis van Vasco da Gama, die van hieruit in 1497 uitvoer naar Indië en in 1499 terugkeerde met een rijke lading specerijen.

In de kerk is een praalgraf aangebracht van Gama. Hij is namelijk gestorven in Cochin. Zijn eigenlijke graf is te vinden in dezelfde kerk, waar ook veel herinneringen zijn aan het Nederlandse bewind in Cochin (in de 17e en 18e :euw).

Over die bootreis terug naar Europa schreef ik in „Mijn weg naar het Licht": „Hoe geheel anders was nu de bootreis (bedoeld is: in tegenstelling met de bootreis naar Brazilië in 1947). Binnen in mij was nu alles licht en vrede en geluk. Ik kon mij nu gewoon onder de mensen begeven. Ik viel nu niet meer op door mijn zwarte priestergewaad".

Lissabon heeft een haven aan de mond van de Taag, die zich 25 km uitstrekt en is daarom een van de belangrijkste havens van Europa.

De stad heeft een prachtige ligging aan de Atlantische Oceaan. De huizen liggen er als aangevleid tegen de boezems van de heuvels en bergen.

De aardbeving van 1755

Daarover schrijft J. Dominicus in „Portret van Portugal":

„Rustig en zonnig begon de morgen van 1 november 1755, maar om half tien veranderde de hemel boven Lissabon in een hel. De heuvels begonnen te schudden, torens en huizen scheurden, uiteen, een vloedgolf joeg het water van de brede Taag omhoog en slingerde de schepen neer op de puinhopen van de stad. Drie maal achtereen beefden de aarde en de zee. Daarna brak er een brand uit die vijf dagen woedde.

Het droevige resultaat van de natuurramp was: 40.000 doden lagen onder het puin en in het water, 15.000 huizen waren verwoest waaronder tientallen kerken en openbare gebouwen. De trotse en mooie hoofdstad was in zes seconden veranderd in een troosteloze ruïne; alleen het hoge stadsdeel rond het kasteel Sao Jorge stond nog overeind.

Koning José I (1750-1777) twijfelde eraan of Lissabon nog ooit een waardige hoofdstad zou worden. Gelukkig echter trof de onbekwame koning een talentvol en hardwerkend minister in markies de Pombal.

„Eerst de doden begraven en dan direct beginnen met de levenden te helpen" was zijn advies aan de koning. De afgebrokkelde muren werden door kanonnen neergeschoten en daarna begon Pombal met de aanleg van de nieuwe benedenstad; de kronkelstraatjes werden vervangen door een rechthoekig stratenplan. Pombal maakte zich niet alleen verdienstelijk voor de opbouw van de hoofdstad, maar ook voor de handel, de industrie en het onderwijs. Hij onderdrukte de macht van de adel, schafte de slavernij af en hervormde de financiën en het leger. Hij ontketende echter ook een kerkvervolging en verdreef de Jezuïten."

Samenkomsten

Ik arriveerde vrijdag, 28 nov., in de namiddag. Die avond hadden wij (mr. Jenkins en mr. Ireson van de European Missionary Fellowship) een eerste ontmoeting om de plannen voor de komende dagen te bespreken.

Zaterdagmorgen waren we in Seixal op ongeveer 20 km van Lissabon, waar de verschillende zendelingen van de EMF bij elkaar waren gekomen om met mr. Jenkins, predikant-direkteur, en mr. Ireson, penningmeester van EMF, het werk te bespreken.

Het was boeiend te horen van de vele moeilijkheden, maar ook van de vele zegeningen. Aan het slot werd aan ieder gevraagd of er nog problemen waren om te bespreken. Humoristisch, maar tegelijk diep-bijbels, antwoordde Miguel Canha: „Het grootste probleem voor het werk ben ikzelf'. Ik wil deze opmerking graag doorgeven. We weten gewoonlijk wel vrij goed aan te geven, waarom ons werk stagneert en niet tot bloei komt. We weten dan heel duidelijk de schuld te geven aan de anderen rondom ons heen en aan de omstandigheden. Het is goed om ons ook af te vragen of wijzelf niet het grootste probleem vormen vanwege ons nog zo vaak op ons eigen „ik" geconcentreerde leven.

„Mijn weg naar het licht" in het Portugees?

Mij werd gevraagd te vertellen over het werk van IRS. Daaraan aanknopend werd voorgesteld of het niet mogelijk zou zijn dat „Mijn weg naar het Licht" in het Portugees zou kunnen worden vertaald en uitgegeven. Ik heb verteld van de financiële moeilijkheden, waarin IRS momenteel verkeert, maar tevens gezegd dat als die moeilijkheden zijn opgeheven, IRS daartoe zeker bereid is.

Merkwaardig is dat zij de voorkeur gaven aan de Spaanse titel van mijn boek nl. „Se rompieron las cadenas = Boeien braken stuk". Ik heb die titel altijd wat negatief gevonden en gaf de voorkeur aan de Nederlandse titel. Maar zij zeiden: die titel zal veel meer spreken tot de verbeelding van de Portugezen.

's Middags waren we in een andere plaats. De mensen waren uitgenodigd om te komen luisteren naar het getuigenis van een ex-priester. We waren met twintig. Alles herinnerde mij weer aan de vele avonden in Brazilië, waar ik mijn getuigenis gaf, soms in grote kerken, soms in houten barakken in een krottenwijk.

Ook ik heb Gods barmhartigheid nodig

's Avonds brachten mr. Jenkins en mr. Ireson mij terug naar het hotel. We praatten in de hal nog wat na over de diensten van de volgende dag (zondag), waar wij spreken zouden.

Mr. Jenkins zei toen ook dat zijn vader en moeder tot bekering en tot persoonlijk geloof waren gekomen tijdens de grote opwekking in Wales in 1904.

Ik vroeg hem: wat is het meest karakteristieke van die opwekking geweest? Hij hoefde niet lang na te denken en zei: Dat was het zondebesef. Dat is trouwens een kenmerk van elke echte opwekking, want een opwekking komt van de Heilige Geest en de Geest overtuigt de mensen van zonde, van oordeel, van schuld en verlorenheid.

En hij vertelde tenslotte nog één markant verhaal. Tijdens één van die opwekkingssamenkomsten was de kosteres van de kerk op de grond neergevallen. Haar dochter dacht dat ze onwel was geworden en ging vlug een glas water halen. Maar zij schoof dat glas opzij en zei: „Ik heb geen water nodig, maar barmhartigheid". Mr. Jenkins en Mr. Ireson stonden op om naar hun logeeradres te gaan. Toen sprak iemand die de hele tijd aandachtig naar ons had geluisterd, ons aan: „Heren, ook ik heb Gods barmhartigheid nodig".

We hebben toen met z'n drieën nog een ogenblik met hem gepraat en daarna heb ik het gesprek met hem alleen voortgezet. Hij bleek rooms-katholiek te zijn, een Amerikaan van Portugese achtergrond. Hij vertelde mij dat hij Getuige van Jehova was geworden. Daar had men hem verzekerd dat hij tot de uitverkorenen behoorde, maar hij had dat nooit ervaren., Je moest altijd maar doen, doen, en ik voelde dat ik altijd tekort schoot en had daarom nooit de zekerheid dat ik aangenaam was in Gods ogen en dus voor eeuwig behouden. Daarom ben ik tenslotte van armoe maar weer teruggekeerd naar de R.K.-Kerk. Maar nog steeds heb ik de innerlijke rust niet gevonden".

Ik heb hem het rijke Evangelie van Gods volkomen vergevende liefde in Christus mogen verkondigen. En aan het slot heb ik met hem gebeden, daar in de hal van hotel Plaza. Hij gaf mij zijn adres en zo hoop ik met hem in kontakt te blijven.

Geen enkele „kerk"-bezoeker

Zondagmorgen gingen we naar Quinta do Conde, een plaats van 15.000 inwoners. Ik zou daar spreken in de morgensamenkomst, in een garage. Maar… die gemeente, beter: evangelisatiepost, telt maar één echtpaar, dat regelmatig komt. Aangezien het echter maandag nationale feestdag was, waren ze voor een lang weekend elders. Verder zijn er nog twee vrouwen, die komen als hun mannen het toelaten of niet thuis zijn. Maar die morgen waren ook zij blijkbaar verhinderd. Zodoende ging de samenkomst niet door.

Overdag verbleef ik bij het gezin van onze evangelist, Miguel Canha, in Odivelas. Ik leerde hen zodoende wat beter kennen. Beiden maakten een diep-gelovige indruk, christenen die zich geheel geven aan hun roeping. Canha vertelde mij zijn bekeringsgeschiedenis uit de roomse kerk. Aangrijpend. Ik heb hem gevraagd dat op schrift te stellen en naar ons toe te sturen.

's Middags om 5 uur was er weer samenkomst, waar ik mijn getuigenis gaf. Er waren een dertig mensen in een kamer die als kerkje was ingericht. Eigenlijk dus veel te klein. Ze hebben een bouwfonds voor de aankoop of huur van een grotere zaal. Canha heeft een roestige wagen, die op zijn laatste benen (wielen) loopt.

Onze reisleider

Op weg naar het vliegveld had ik een gesprek met onze reisleider. Ik vroeg hem of hij godsdienstig was. Die vraag kwam vanzelf naar voren uit een gesprek dat we hadden over de politieke situatie in Portugal. Hij antwoordde: , Ja, ik geloof in God, maar ik ga niet naar een kerk. Als Portugees ben je vanzelfsprekend katholiek gedoopt, maar ik heb een grondige weerzin tegen allerlei dogma's.

Dogma's brengen scheiding tussen de mensen".

Ik heb hem toen uiteengezet dat het ook niet de bedoeling van Christus is geweest om dogma's te propageren en een theologisch of politiek stelsel uiteen te zetten en te verbreiden. Hij heeft niet gezegd: „Wie in Mij gelooft, heeft een nieuwe leer, een nieuwe wereldbeschouwing", maar: „Wie in Mij gelooft, heeft het eeuwige leven". Hij heeft niet gezegd dat wie Zijn leerstellingen onderschrijft of lid is van Zijn religieuze partij, zalig zal worden, maar wie zich in gelovig vertrouwen aan Hem overgeeft en van Hem de vergeving der zonde en de verzoening met God verwacht. Zulk een geloof brengt juist geen scheiding, maar verenigt, want zulk een geloof maakt de mens ootmoedig en doet de liefde in hem groeien.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen