ROOMS-KATHOLICISME IN ITALIE

Het rooms-katholicisme van het Vatikaan.

Dit rooms-katolicisme wordt vertegenwoordigd door de officiële kerkelijke hiërarchie, door de bisschoppen die met overtuiging de lijn volgen van de paus of tegen hun zin door de paus aan het lijntje worden gehouden. De typische trekken van dit rooms-katholicisme zijn:

1. De absolute monarchie. Dat is: alle macht onvoorwaardelijk in de handen van één mens, de paus. Iedereen, ook de bisschoppen, moet zich geheel aan de paus onderwerpen, op straffe van de eeuwige dood in de hel. Dogma's die daarom heen gegroepeerd zijn: De paus is de opvolger van Petrus, de plaatsbekleder van Christus op aarde, zichtbaar opperhoofd van de kerk, bekleed met onfeilbaar leergezag enz.

2. De apostolische successie. Het gezag van de leiders in de kerk berust niet op het Woord Gods dat zij verkondigen en op de aanwijzing (verkiezing) door de gemeente, maar op de ononderbroken opeenvolging van de apostelen, waarvan de bisschoppen de opvolgers zijn, die hun macht door de handoplegging ontvangen hebben. Na het tweede Vatikaanse Concilie is de slogan sterk verbreid: „Waar de bisschop is, daar is de kerk".

3. De transsubstantiatie. In de mis worden brood en wijn door het machtswoord van de priester veranderd in de substantie van het lichaam en bloed van Christus. Men wil vasthouden aan deze term, omdat daarin de typische r.-k.leer het duidelijkste wordt afgeschermd tegenover allerlei nieuwere opvattingen zoals de transsignificatie en de transfinalisatie.

4. De verheffing van Maria. Paulus VI heeft de uitbundige Mariaverering gestimuleerd, doordat hij haar de nieuwe titel heeft gegeven van „Moeder van de Kerk". Mei 1978 is een gipsen beeld dat Maria van Fatima voorstelt, met veel vertoon Rome binnengehaald. Alle leden van de Katholieke Aktie waren op de been en ook de pers - het leek wel of de middeleeuwen waren teruggekeerd - verkondigde met grote koppen: „Maria doet haar intrede in Rome".

5. Het heil gebonden aan de hiërarchie. (Hiërarchie= letterlijk: priesterheerschappij, duidt de kerkelijke overheid aan). Paulus VI heeft alle leerstukken die door de Reformatie zijn afgewezen, opnieuw bevestigd zoals de leer over de biecht, de aflaat, de zielemissen voor de gestorvenen, het vagevuur enz….

6. De wereldse macht. De Vatikaanse Staat, het Vatikaan als diplomatiek centrum. Dat alles heeft niets te maken met het Evangelie van Jezus Christus. Maar het Vatikaan blijft daaraan vasthouden.

II. Het rooms-katholicisme van het tweede Vatikaanse Concilie.

Deze rooms-katholieken baseren zich op de geest en de uitspraken van dat concilie en werken aan een grondige reformatie van de R.K.-Kerk. Zij zijn sterke voorstanders van het kontakt met de kerken van de Reformatie. Karakteristieke gedachten die zij propageren, zijn:

1. De kerk als volk van God. Volgens hen bestaat de eigenlijke Kerk van Christus niet in de pyramidale top van de hiërarchie, maar in het gewone volk van gelovigen. De geschiedenis van de Kerk kan niet vereenzelvigd worden met de geschiedenis van de kerkleiders. Die geschiedenis is te vinden in wat de Heilige Geest aan waarachtige evangelische bezieling heeft opgewekt in elke plaats en in elke tijd. De gemeente van Christus móét oecumenisch zijn, móét de eenheid zoeken met alle oprechte gelovigen, ook al behoren die tot een verschillend belijden, want wat er aan bijbelse waarheid bij de verschillende christenen gevonden wordt, is het werk van diezelfde Geest.

2. De kerkelijke hiërarchie. Zij erkennen wel de leidende rol van de bisschoppen, maar zien hen niet als de opvolgers van de apostelen. De gehele kerk behoort apostolisch te zijn, doordat ze trouw blijft aan de leer der apostelen. Het gezag in de kerk komt niet voort uit de vooraanstaande positie die iemand bekleedt in de kerk, maar uit het Woord van God en heel de kerk behoort te staan onder het oordeel van het Woord.

3. Het pausdom. De meer progressieve rooms-katholieken durven openlijk uit te spreken dat het dogma over de absolute bestuurs- en rechtsmacht en het onfeilbare leergezag van de pausen, zoals dat geformuleerd is tijdens het eerste Vatikaanse Concilie, niet voldoende bijbels gefundeerd is. Hun gedachtengang kan als volgt worden omschreven:

Er is in de kerk een Petrus-dienst die tot doel heeft de eenheid van de christenen te bewaren met behoud van de veelheid van geloofsuitdrukking. Historisch is deze dienst ten deel gevallen aan de bisschop van Rome. En de eenheid van alle christenen zou een zichtbare uitdrukkingsvorm kunnen krijgen in een pausdom dat geheel vernieuwd zou moeten worden, een pausdom dat gezuiverd is van al de aanklonteringen van wereldse macht en uiterlijke grandeur (vertoon), waardoor het in de loop der eeuwen een wangestalte is geworden. Er is geen onfeilbaarheid (infallibilitas), maar wel een indefectabilitas (= een bewaring voor defecten, blijvende misvormingen), omdat de Heere steeds Zijn gemeente wil bewaren in Zijn genade ondanks de dwalingen, waaraan zij telkens weer ten prooi valt.

4. Het conciliair karakter van de kerk. De plaatselijke kerken moeten elkaar ontmoeten op de wijze zoals dat beschreven is in Hand. 15. Daar zien we hoe de verschillende stromingen van de jonge kerk met elkaar in een bloed-ernstig gesprek kwamen en hoe dit alles toch uitmondde in de belijdenis van het éne geloof temidden van de verscheidenheid van opvattingen.

5. Eucharistie. Onder hen bestaat een veelheid van opvattingen hierover, die varieert vanaf de traditionele (de transsubstantiatie) tot en met de reformatorische visie over het Avondmaal.

6. Maria en de kerk. Zij ontkennen of willen althans niet aanvaarden de titel: „Maria, moeder van de kerk". Maria is volgens hen lid van de kerk, maar niet moeder van de kerk. Zij achten het onjuist, wanneer Maria cultisch vereerd wordt. Zij willen slechts God hun religieuze hulde brengen, verbonden in het geloof van Maria.

7. De wereldse macht van de kerk. Over het algemeen zijn de rooms-katholieken van deze richting het niet eens met de grote politieke macht van de paus. Volgens hen zou de paus afstand moeten doen van het corps diplomatique van het Vatikaan en van de nuntii (pauselijke ambassadeurs) in de verschillende staten. De relaties met die verschillende regeringen zouden moeten worden onderhouden via de plaatselijke (landelijke) kerken en niet door middel van een ambassateur of gezant die rechtstreeks de diplomatieke kontakten van de paus met de regeringen van de verschillende landen onderhoudt.

De meest markante vertegenwoordiger van deze richting, wiens werken ook in Italië veel gelezen worden, is Hans Kúng. Deze rooms-katholieken zijn beslist ontvankelijk voor de oproep van de Reformatie om terug te keren tot de Bijbel alleen.

III. Het rooms-katholicisme van de basisgemeenten en van „christenen voor het socialisme"

Het rooms-katholicisme van de tweede stroming is vooral in Noord-Europa en in de VS van Amerika tot ontwikkeling gekomen vanwege de kontakten met de protestanten in die landen.

Het rooms-katholicisme van de derde stroming is ontstaan in Latijns Amerika en is vandaar overgewaaid naar Italië en Spanje. Karakteristieke punten van hun visie zijn:

1. De ontdekking van de menselijkheid van Jezus. Deze rooms-katholieken zijn begonnen met het lezen van de Bijbel. Helaas naderen ze vaak niet onbevooroordeeld tot de Bijbel, maar willen erin lezen wat overeenkomt met hun visie. Zij zien in Jezus een prediker van het Koninkrijk (=de nieuwe maatschappij) en de mens die tot bekering komt door de prediking van het Koninkrijk, is de nieuwe mens, de revolutionair overeenkomstig de denkbeelden van Marx en de armen van het Evangelie zijn volgens hen het proletariaat. Jezus heeft gestreden tegen de machthebbers en is gekruisigd, omdat Hij een revolutionair was.

2. Kontakt met het marxisme. Deze rooms-katholieken noemen zichzelf christenen en marxisten. Voor velen klinkt dat als een innerlijke tegenspraak, maar niet voor hen, want zij aanvaarden niet de materialistische ideologie van het marxisme, maar gebruiken het marxisme wel als een middel om de economische en politieke struktuur van de maatschappij te ontleden en aan de kaak te stellen. Zij strijden voor de rechten van de Derde Wereld tegenover de consumptiemaatschappij, die het produkt is van het kapitalisme.

3. De apropriación (=toeëigening, praktische beleving) van het Evangelie. Dat is een uitdrukking die veel in deze kringen gebruikt wordt. Het leven van deze „basisgemeenschappen" concentreert zich in het lezen van het Evangelie en in het vieren van de Eucharistie (Avondmaal). Zij benadrukken „het algemeen priesterschap van de gelovigen" en „de gemeente als volk van God" en ze beleven dat met veel geestdrift. Op politiek gebied strijden zij voor het socialisme en zoeken de motivering daarvoor in hun geloof.

Momenteel bevindt zich deze derde stroming in Italië in een grote krisis, omdat de politieke geëngageerdheid (betrokkenheid) langzamerhand het leven van deze roomskatholieken totaal is gaan overheersen, zodat er nauwelijks sprake is van enig geestelijk leven. Veel groepen zijn praktisch tot politieke partijen geworden en anderen zijn teruggekeerd tot de Moeder, de Kerk, die meesteresse is in het absorberen en neutraliseren van allerlei stromingen die zich aanvankelijk tegen haar keerden.

T. F. Cortés

Opmerking van de redaktie:

Wij hadden aan br. Cortés slechts een beschrijving gevraagd van de verschillende stromingen in het rooms-katholicisme van Italië, echter geen weerlegging vanuit de Bijbel, want dan zou dit artikel veel te lang zijn geworden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen