Ongezouten kritiek op Charismatische beweging

Er is ongetwijfeld buitengewoon veel goeds in de beweging .Zij biedt een heel goede mogelijkheid om te komen tot een vernieuwing van spiritualiteit, theologie en mystiek. Uitstekend is ook de ervaring, die Amerikaanse protestanten hebben met het bevorderen van massabewegingen. En onze over het algemeen zeer koude liturgieën konden best wat subjectiviteit en emotionaliteit gebruiken, om wat meer warmte, leven en echtheid te krijgen.

Maar vandaag de dag krijgt het subjectivisme de overhand. De beweging is te snel gegroeid zonder dat zij door voldoende kritiek binnen haar oevers en in het evenwicht werd gehouden. Dit subjectivisme leidt tot een overdreven supernaturalisme en tot geestelijke tyrannie. Tragisch is voorts de letterlijke interpretatie van de bijbelverhalen. Men gebruikt losse teksten als absolute normen, zonder ze te leggen naast andere passages van de H. Schrift en zonder rekening te houden met het literaire genre waarin ze geschreven zijn. Het worden evenzoveel gevaarlijke wapens in de handen van 'leiders', die men soms met het Woord van God zelf verwart. Het emotionele neemt een te grote plaats in; dit'brengt het gevaar mee dat enthousiasme de voorrang krijgt op ervaring en op de Traditie van de kerk. Zo komt men ertoe de wetten van de massapsychologie te negeren. De leider roept gemakkelijk een zekere beweging op, die emotionele reacties veroorzaakt, welke zich op haar beurt omzetten in profetieën of andere uitingen.

Alles wat gebeurt, alles wat iemand zegt, wordt woord van God … En men veronachtzaamt de invloed van buitengewoon menselijke factoren als muziek en gezang, psychische ziekten, het verschijnsel van collectieve reacties etc. Men heeft veel te weinig de gave des onderscheids. Het emotionele karakter staat een gezonde reflectie in de weg. Theologie is niet alles, maar zij heeft tot taak, serieuze vragen te stellen. Iemand die in talen spreekt, verbeeldt zich al gauw dat hij de Heilige Geest in pacht heeft. De theologie moet zich afvragen wat het verschijnsel is. Komt het van God, van de duivel of van een psychische ziekte?

Jammer genoeg zien veel leiders van de beweging niet graag dat men hun dergelijke vragen stelt. Men komt er gemakkelijk toe, alleen het positieve te publiceren en alles weg te werken wat negatief zou kunnen zijn. In de Vernieuwing 'komt alles van God', de kritiek komt van de duivel. Het is, zo vertrouwt dr William Storey ons toe, een vergissing van kardinaal Suenens, dat hij zich niet voldoende voor de fundamentele vragen omtrent de beweging interesseert.

Het is buitengewoon, hem als beschermheer te hebben. Maar hij is het een beetje te veel en volstaat met haar van afstand zijn zegen te geven zonder haar aan een grondig onderzoek te onderwerpen. Dat komt de charismatici heel goed van pas. De beweging is trouwens veel minder katholiek dan de kardinaal wel denkt. De toespelingen bijvoorbeeld die hij nogal eens maakt op de heilige Maagd, zijn hier heel slecht gevallen.

Prachtig is de oekumenische openheid, de ontdekking van een nieuwe gebedsstijl, het houden van grote gemeenschapsvieringen. Helaas, zo gaat dr W. Storey verder, loopt het uit op theologische verwarring, op het verwaarlozen en zelfs verwerpen van belangrijke en wettige gebedsstijlen, die in de katholieke traditie geworteld zijn. Men probeert min of meer krampachtig tot gemeenschap met protestantse pinkstermensen te komen: dit veroorzaakt een spanning die ertoe leidt dat het centrum van de cultus wordt verlegd van het sacramentele leven, dat is van de eucharistie, naar het groepsgebed, dat middelpunt, basis en wezen wordt.

Het ernstigste en het gevaarlijkste echter, naar de mening van W. Storey, is de groei van een autoritaire houding, vooral in kringen van nationale leiders en — daarvan afgeleid — ook in veel plaatselijke groepen. Dat komt voort uit de grondopvatting die „alles" in direct verband brengt met de ingeving van de Heilige Geest, zelfs routinebesluiten en details van het dagelijks leven. Het is niet moeilijk zich in te denken wat de risico's en de consequenties zullen zijn, wanneer mensen over zulk een gezag beschikken.

En wat kan er gedaan worden om het evenwicht te herstellen? Ik zou graag zien, zegt de stichter, dat een onderzoekcommissie in het leven werd geroepen, waarin minstens een vaktheoloog van naam een uitstekend jurist en een bekwame katholieke psycholoog zitting hebben. Zij zouden met zorg geschriften en bandopnamen moeten onderzoeken, die momenteel door de beweging worden verspreid. Ook zouden zij een goede steekproef van plaatselijke groepen en gebedsgroepen moeten nemen en deze moeten observeren, om daarover een serieus en objectief rapport aan het kerkelijk gezag uit te brengen. Het gaat er inderdaad om, de katholieke traditie zuiver te houden en de rechten van het geweten te waarborgen. De kerk heeft op dit terrein een zeer grote ervaring. Het zou zeker niet de bedoeling zijn, iets kapot te maken of te veroordelen, maar alleen begripvol, geduldig en overtuigend correcties aan te brengen: met erkenning van de vele positieve en zelfs buitengewoon goede aspecten die aanmoeding verdienen.

(Uit „Kosmos en Oecumene" 4-5-1977)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen