Visie van Prof. Rookmaker

Van prof. dr. H. R. Rookmaker ontvingen wij eveneens een reaktie, die wij gaarne opnemen en waarvoor wij hem hartelijk dank zeggen. Prof. Rookmaker is de schrijver van o.a. „Kunst en amusement" (Uitg. Kok Kampen) en van „Modern Art and the death of a culture" (Uitg. Inter-Varsity Press). Hij schreef:

Minder gelukkig was ik met de reactie van dr. Aalders in het juninummer van de Rechte Straat. Met hem heb ik geen overspannen gedachten over christelijke kultuuropdracht. Ikzelf heb eens een lezing gemaakt over „kreativiteit", waarin ik poogde dit probleem op een nieuwe wijze te benaderen - daar ik meende dat de problematiek van „christendom en kultuur" nooit goed opgelost was, m.i. een aanwijzing dat wij daarmee op de verkeerde weg geweest zijn. Met kreativiteit bedoelde ik dan gewoon antwoord te geven op de vraag wat het christelijke leven betekende, en mijn antwoord lag in de richting: „wat maken we ervan?". „Ervan" slaat dan op de mogelijkheden en talenten die God de mens gegeven heeft. Als Christus nu de mens waarlijk vrij maakt, en waarlijk door Zijn verlossend werk weer mens maakt, heeft die mens ook beter de kans waarlijk kreatief de mogelijkheden die God hem gegeven heeft, in de schepping die het werk is van Zijn handen, tot wasdom te brengen. Christendom en Kultuur - men kan dat negatief opvatten: wat doet de christen temidden van de hem omringende al te vaak niet-christelijke kultuur, of positief: wat is de taak van de christen. Maar zo wordt kultuur teveel als een aparte, vreemde grootheid gezien. Als we de vraag bescheidener stellen: wat maak je van je leven?, wat doe je met je talenten?, is het antwoord ook bescheidener en ook gemakkelijker direkt schriftuurlijk te geven.

Een van de moeilijkheden ligt in de term kultuur zelf die in de laatste anderhalve eeuw een heel speciale kleur en betekenis heeft gekregen - iets van het hogere, de kunst (maar dan met een grote K, het bijzondere, van het dagelijks leven afgetrokkene). Daarom dat we die term in dit verband maar beter niet meer kunnen gebruiken.

Ik geloof dat dr. Aalders zich ook door deze al te zwaar geladen betekenis van het woord Kunst heeft laten leiden. Ik geloof niet dat kunst zo iets heel erg bijzonders is, iets dat buiten, boven of hoger dan het leven staat. Natuurlijk, daar twisten we niet over, Rembrandt en nog veel anderen, in onze tijd bv. Rouault, hebben heel mooie dingen gemaakt, en we zijn er dankbaar voor. Maar wat deden zij anders dan de hen door God gegeven talenten goed, positief, opbouwend, liefdevol gebruiken. Misschien dat dr. Aalders door zijn wat romantisch getinte visie op kunst tot zijn voor mij vreemde opvatting komt - alsof de christen ïich als kunstenaar niet zou kunnen ontplooien. Betekent christen-zijn niet mens zijn, vrijheid verkrijgen in Christus - zie Galatenbrief juist bevrijding, openheid? Hoe daar die geremdheid mee te rijmen. Juist de christen kan, als kunstenaar, tot de volle ontplooiing van zijn talenten komen - vrijheid in wereldse zin, als wetteloosheid, je maar uit leven, je frustraties aan anderen overdragen, die raakt hij kwijt, maar hij krijgt er echte vrijheid en openheid voor in de plaats. Wat christelijke vrijheid in de kunst - in het kunstenaarschap - kan betekenen, toont Rembrandt, maar ook onze 17de eeuwse stillevenschilders, ook onze 17de eeuwse landschapschilders, ook Rouault, ook zo vele anderen die in hun kunst de schoonheid van Gods schepping bezongen. Ik vermag niet in te zien - integendeel, het lijkt mij niet schriftuurlijk - om te menen dat een mens als hij christen wordt, geremd wordt, zijn vrijheid kwijtraakt. Integendeel, openheid, leven - inplaats van de dood -, vrijheid wordt zijn deel, waarlijk mens-zijn. Ook als hij kunstenaar is, een mens als alle anderen, maar met eigen gaven en talenten. Er zijn zoveel mensen die op artistiek gebied iets doen, illustratoren, typografen, decorateurs, voordragers, musici, componisten, liedjeszangers en liedjesmakers. Dat is niet alles kunst met een grote K - en we moeten ons niet uitsluitend verkijken op de allergrootsten, als Rembrandt, net zomin als we de „gewone" dominee moeten voorbijgaan en alleen zien op mensen als Luther, Calvijn, Kuyper, Groen van Prinsterer etc. Ieder zijn taak, afhankeijlk van zijn roeping in relatie tot zijn van God gegeven talenten. Laten we alsjeblieft de negatieve houding t.o.v. kunst van onze mensen niet versterken door de kunstenaar eerst als iets bijzonders in romantische zin te gaan zien, en dan te zeggen dat je zo toch als christen niet kan zijn.

Iets heel anders is dat de christen-kunstenaar misschien meer dan een ander zijn kruis te dragen krijgt als vreemdeling in de wereld, in deze tijd. Kunstenaar zijn is moeilijk vandaag aan de dag, als je christen bent en je zal de smaad moeten dragen, en voor allerlei problemen worden gesteld. Hier, niet anders, maar misschien wel iets meer dan in enig ander beroep, ligt de moeilijkheid.

Naschrift redaktie:

Wij danken dr. Aalders, dr. Notenboom en prof. Rookmaker heel hartelijk voor deze boeiende gedachtenwisseling. Het is erg verleidelijk om die nog enige tijd voort te zetten. Maar er zijn nog verschillende andere onderwerpen, die nog meer direkt het vraagstuk Reformatie—Rome raken. Daarom moeten we helaas deze diskussie beëindigen.

WARTBURG - EX PRIESTER WERD PREDIKANT

De Duitse ex-priester, Klaus Bieling, die enige tijd bij ons op de Wartburg verbleef, is intussen predikant geworden te Gammesfeld in Württemberg. Wij zijn dankbaar - en hij zeker niet minder - dat hij zijn bestemming bereikt heeft en nu ook zelf het Evangelie van Gods vrije genade in Jezus Christus, dat hij mocht ontdekken, ook aan anderen kan verkondigen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen