is ons denken aangetast?

ONS ANTWOORD: Uit het verhaal van Genesis krijgen wij de indruk, dat de mens, Adam, geschapen was met een zeer scherp verstand, waardoor hij in staat was meteen door te dringen tot het wezen van allerlei dingen. Dat meen ik te moeten afleiden uit Gen. 2:19-20.

Die kracht bezit ons verstand niet meer. Het kost ons heel wat moeite voordat wij enig inzicht hebben gekregen in de eigen aard en de eigenschappen van iets dat zich aan ons voordoet.

Een andere vraag is: Is er evolutie in ons denkvermogen? Het is namelijk duidelijk dat de ene mens een krachtiger intellekt heeft dan de andere. Zou het niet kunnen zijn dat het menselijke verstand door de eeuwen heen zich steeds meer vervolmaakt?

Ik heb de indruk van niet. Te allen tijde zijn er genieën geweest. Wanneer je ziet welk een enorme denksystemen de filosofen hebben opgebouwd, ook in de vroegste tijden, zoals b.v. Aristoteles, dan zie ik daarbij geen verschil in bekwaamheid met allerlei moderne filosofen.

Wel kunnen wij allerlei hulpmiddelen voor ons verstand bedenken. In onze tijd is dat vooral de computer. Dat is een denkmachine, die echter slechts werkt overeenkomstig de wetten die de mens zelf in die machine heeft vastgelegd. Maar juist omdat de computer een soort verstoffelijkt denken is, kan hij veel langer en veel uitgebreider „denken" dan wij. Zo kan een computer veel verder de mogelijke zetten bij een schaakspel „bedenken" dan wij, omdat die machine geen last heeft van vermoeidheid zoals wij en ook een uitgebreider stoffelijk denkvlak heeft.

Waarom zoveel tegenstrijdige opinies?

Op wiskundig en natuurkundig terrein is er weinig verschil van opvatting. Daar zijn allerlei zekerheden die door niemand meer worden aangevochten.

De moeilijkheden komen pas, wanneer wij het gebied van de levensbeschouwing betreden. Dan zijn er de meest tegenovergestelde opvattingen.

Hoe komt dat? De voornaamste reden moet wel gezocht worden in onze bedorven aard. Wat bedoelen we daarmee? Dit: ons denkvermogen is niet ons eigenlijk „ik". Het is een hulpmiddel en tevens een belichaming van onze eigenlijke persoonlijkheid.

Welnu, die eigenlijke persoonlijkheid, ons diepste „zelf", is wél grondig aangetast door de zonde. Daardoor zoeken wij steeds onszelf, ons eigenbelang. En dan schakelen we ons verstand daarbij in en spannen het voor het karretje van onze egoïstische doeleinden. We kunnen zo geraffineerd naar onszelf toe redeneren.

De Bijbel noemt dat diepste bedorven „ik" het hart van de mens. jeremia zegt ervan: „Arglistig is het hart, meer dan enig ding, ja dodelijk is het, wie zal het kennen?" (Jer. 17:9). En Paulus: „Zij die naar het vlees (= onze zondige aard) zijn bedenken wat des vleses is; maar die naar de Geest zijn, bedenken wat des Geestes is; want het bedenken des vleses is de dood; maar het bedenken des Geestes is leven en vrede" (Rom. 8:5-6).

En kijk maar naar de geschiedenis. Voortdurend hebben wij mensen elkaar belaagd tot en met de dood. Een oud Latijns spreekwoord zegt: Homo homini lupus, d.i. de mensen zijn als wolven voor elkaar. Door de eeuwen heen hebben wij ons als verscheurende dieren tegenover elkaar gedragen.

Waaruit komt dat voort? Niet uit ons gebrekkige denken. We zijn nog wel in staat om in te zien, dat we met al die haat en vijandschap niet alleen het leven van anderen, maar ook dat van onszelf vergallen. Nee, het komt voort uit dat arglistige, dodelijk hart van ons.

Geen inzicht zonder wedergeboorte

Dat alles is wel somber. En Paulus roept dan ook uit, nadat hij die droevige toestand in ons beschreven heeft: „Ik, ellendig mens! wie zal mij verlossen uit het lichaam van deze dood?" Maar hij geeft ook het antwoord: „Ik dank God door Jezus Christus, onze Here" (Rom. 7:24-25).

Christus is namelijk in staat - en Hij alleen - om dat diepste in onszelf om te vormen. Ezechiël profeteert daarvan: „En Ik zal u een nieuw hart geven en zal een nieuwe geest geven in het binnenste van u, en Ik zal het stenen hart uit uw vlees wegnemen en ik zal u een hart van vlees geven" (Ez. 36:26).

Jezus noemt deze radikale verandering van de mens een wedergeboorte en Hij zegt ook dat niemand het Koninkrijk Gods kan binnengaan, en zelfs niet kan zien, tenzij hij wederom geboren is.

Dat is dus dezelfde gedachte. Onze bedorven aard vertroebelt zozeer ons denken, dat wij daardoor geen enkel waarachtig inzicht kunnen krijgen in de hemelse dingen De Here moet eerst onszelf veranderen, willen wij echt begrijpen wat Hij bedoelt, wat Hij in de Bijbel tot ons zeggen wil.

Jaagt de liefde na!

Maar jammer genoeg is de vernieuwing des harten bij de gelovige hier op aarde nog niet totaal. De bedorven aard verdwijnt nooit helemaal. En dat is de voornaamste reden, waarom oprechte kinderen Gods over allerlei punten van de Bijbel toch anders kunnen denken.

Op zichzelf is ook dat nog niet zo erg. Droevig wordt het pas, als wij dan elkaar gaan verketteren en onoprechtheid gaan toeschrijven. Dan vervallen we weer tot het „vlees" en laten ons drijven niet door de Geest, maar door ons dodelijke, vijandige hart.

Daarom moeten wij voortdurend smeken om „de liefde Gods die in onze harten is uitgestort door de Heilige Geest die ons gegeven is" (Rom. 5:5), maar tegelijk „de liefde najagen" (1 Kor. 14:1), d.w.z. niet toegeven aan onze verkeerde neigingen, maar ons inleven en indenken in de dingen, de sfeer, van de Heilige Geest.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen