een grandioze visie

„Schepping of geschiedenis", zo heet het nieuwe boek van dr. W. Aalders (uitg. Voorhoeve Den Haag, 178 bl., ƒ 10,90). Daarin stoot hij door naar de achtergronden van zijn beschouwingen, die hij in vorige boeken heeft neergelegd.

Worstelend met de Wederkomst

Met profetische geladenheid ontvouwt hij in dit boek een visie, die geheel nieuw voor mij was. Ik kan mij niet herinneren een protestants boek gelezen te hebben, dat op eenzelfde wijze een totaal andere wereld voor mij opende. Ik kan daarom niet meteen ten volle „ja" zeggen op alles wat Aalders hierin naar voren brengt. Ik moet het eerst meer laten bezinken, het vergelijken met ander materiaal, en vooral het telkens weer toetsen aan het Woord.

Aalders wil ons de eigenlijke boodschap van de Brief aan de Hebreeën doen verstaan. „De Brief aan de Hebreeën neemt in het Nieuwe Testament een geheel eigen plaats in. Hij staat op de grens van de apostolische en na-apostolische tijd. De auteur is nog helemaal geworteld in het apostolische geloof en de apostolische prediking, maar hij leeft in de tijd dat zich in de christelijke gemeenten een diep geestelijke verandering voltrekt. Welke verandering dat is, laat zich niet moeilijk raden. Het is het verlies van de verwachting van de nabije wederkomst". „De vraag, hoe men „in de wereld" moest leven zonder „van de wereld" te zijn (Joh. 17:11, 14), werd een vraag van de eerste orde. Met die vraag worstelt de Brief aan de Hebreeën. Daarom neemt hij in het Nieuwe Testament een unieke plaats in, en is hij van zo uitzonderlijke betekenis" (p. 9).

De Zoon en..... de engelen

Allereerst gaat Aalders in op de merkwaardige vermelding in Hebr. 2:2, waarin gezegd wordt over de openbaring aan Israël die door bemiddeling van engelen tot hen is gekomen. „Dat is zeer zeker niet een gedachte die wij alleen bij deze schrijver tegenkomen. Wij vinden haar ook terug bij Paulus (Gal. 3: 19) en in de rede van Stefanus (Hand. 7:38), terwijl er ook nog een verwijzing naar is in de Brief van Judas (Judas 9)". „Het is ieder bekend, hoe grote rol de engelen in de voorstellingswereld van het oude Israël innemen. Zij zijn op het nauwste betrokken bij het gebeuren van de uittocht uit Egypte en met de reis door de woestijn" (p. 16).

„Er is echter zulk een verschil tussen Jezus en al deze openbaringsbemiddelende engelwezens, dat zij zich niet vergelijken laat. Het kenmerkende van de engelen is immers, dat zij buiten en boven de wereld van de tijd en de geschiedenis staan. Het enige wat van hen gezegd kan worden, is dat zij van boven af aan de tijd richting geven als Gods diakenen. Zo wordt ook in het boek Daniël over hen gesproken. Zij voeren de mens in de tijd en de geschiedenis op wegen, die hen de ogen openen voor hun ellende. Zij bewerken in de mens een besef van de hoge majesteit Gods en van het eeuwige leven. Zij hebben echter geen deel aan de beweging van de tijd, want zij zijn onsterfelijk; en de dood is de vader van de tijd, van de geschiedenis. (...) Daarom heeft hun openbaring een tijdloos karakter" (p. 30).

„Nu is het duidelijk, waarom de Brief aan de Hebreeën zulk een nadrukkelijk onderscheid maakt tussen Jezus als de zoon èn de engelen. Want Jezus is geen tijdloze en hemelse figuur, maar voluit geschiedenis. Hij is afgedaald in een diepte die voor engelen ontoegankelijk was (Hebr. 2:9). Hij heeft deel gekregen aan vlees en bloed (Hebr. 2:14). Hij heeft het lijden en de angst voor de dood gekend (Hebr. 2:18). Kortom, zijn leven, dood en opstanding zijn een historisch gebeuren! Wat aan engelen onmogelijk was, heeft de Zoon volbracht. Hij is in de tijd, in de geschiedenis gekomen; dat wil zeggen in de van God vervreemde en aan dood en duivel vervallen werkelijkheid. En - Hij heeft de dood èn hem die de macht heeft over de dood, onttroond! (Hebr. 2:14)" (p. 31).

Vertikaal denken

Op volkomen positieve wijze neemt dr. Aalders in dit boek stelling tegen het horizontalistische denken, dat verwoestend in onze kerken dreigt door te dringen.

Een van de kernteksten, waar hij herhaaldelijk naar verwijst, is: „Indien gij dan met Christus opgewekt zijt, zoekt de dingen die boven zijn, waar Christus is, gezeten aan de rechterhand Gods. Bedenkt de dingen die boven zijn, niet die op de aarde zijn" (Kol. 3:1-2).

„Geloven, hopen, is een beweging in de tijd van geheel eigen orde. Niet regressief en niet progressief, niet reactionair en niet revolutionair. Het is een beweging die zich niet in historische denkvormen laat uitdrukken, omdat het 'n ahistorische beweging is". „Zij zijn onderweg naar „de eeuwige stad met fundamenten, waarvan God de ontwerper en bouwmeester is" (Hebr. 11:10). Hun leven is olah, opvaart!" (p. 65-66). Het verzoenende sterven van Christus betekende dan ook voor ons de redding uit de benauwde kerker van de tijd. „In de priesterlijke „bloedstorting" van Jezus heeft God het doodsproces van het aardse leven gedood! Die „bloedstorting" was de opzettelijke, gewelddadige dood van de tijd, van de geschiedenis als zonde en schuld en afval. En in het ootmoedig en gewillig ondergaan van deze dood heeft Jezus, als hogepriester, het aardse leven, de tijd, de geschiedenis, losgelaten, prijsgegeven, geofferd. Die „bloedstorting" was voor Hem het volstrekte Pascha, de meest radicale „uittocht" uit de slavernij van het zondige tijdsgebeuren en tegelijk de meest radicale „terugkeer" tot de heilige werkelijkheid van de Schepper en diens schepping" (p. 87-88).

„De opstandingsvreugde van de apostolische gemeente is de vreugde over het herkregen hemelse paradijs (Ef. 2:6). Haar hart ligt niet meer in de tijd en de geschiedenis van het duistere „beneden", maar in de dingen die „Boven" zijn" (p. 92).

Het horizontale denken is Godsmoord

Het lijkt mij dat dit boek, hoe positief het ook is van toon en inhoud, fel bekritiseerd of doodgezwegen zal worden, want het gaat wel uitermate radikaal tegen de tijdgeest in, tegen de zondige oecumene. Aalders schrijft: „In deze botsing, dit konklikt van horizontale vooruitgang en vertikale terugkeer treedt aan het daglicht, dat de geschiedenis als de beweging van de zichzelf overstijgende mens, die als God wil zijn, in haar diepste wortel Godsmoord is. Zij verdraagt het niet en kan het niet verdragen, dat zij eraan herinnerd wordt, dat haar tijd en dus haar vrijheid waandenkbeelden zijn. Zij verdraagt het niet en kan het niet verdragen, dat zij eraan herinnerd wordt, dat zij geen toekomst heeft, maar leeft met het vooruitzicht van de dood" (p. 123).

Neen, dat zullen de horizontalistische vernieuwingstheologen zich niet laten zeggen. Aalders waarschuwt ons dan ook dat wij zullen worden „tot gemeenteonder-het-kruis, tot woestijn-gemeente". En is dat proces niet reeds lang aan de gang, ook (juist?) hier in Nederland?

Een boek ook voor u?

U begrijpt wel dat ik dit boek graag in handen zag van al onze abonnees. Het bevat zoveel rijke stof, het ontsluit ons op een nieuwe wijze de toegang tot die machtige Brief aan de Hebreeën.

Maar... het is geen ontspanningslektuur. U zult het boek meerdere keren moeten lezen, voordat de inhoud helemaal tot u doordringt. Er is echter één voordeel bij: In tegenstelling met zijn boek „Theologie der verontrusting" heeft Aalders thans zoveel mogelijk alle theologische termen en vreemde woorden vermeden. Ook de citaten uit andere talen zijn allemaal vertaald.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen