IJzeren Gordijn

Eén van onze Spaanse ex-priesters hier op de Wartburg komt van vlak bij de Portugese grens. Bovendien is zijn familie van Portugese oorsprong en beeft hij nog vele familieleden in Portugal.

Hij vertelde ons allerlei verhalen over de smokkel van Portugezen door Spanje heen naar Frankrijk, waar zij door de arbeid een beter bestaan willen opbouwen.

Wij hadden niet gedacht, dat zo iets nog zou bestaan. We menen te moeten spreken van een „Iberisch IJzeren Gordijn".

Onze vriend schrijft :

De schoonheden van Portugal

Als ik spreek over Portugal, dan komen vanzelf in mij boven de herinneringen aan de schoonheden ,waarmee de natuur dit land heeft getooid en de kuituurmonumenten waarmee de hand van de menS deze schoonheid verder heeft uitgebouwd.

De goedverzorgde wegen maken de toerist een reis door Portugal gemakkelijk. Men kan er een grote afwisseling van allerlei planten en bloemen bewonderen.

De steden staan vol hartelijkheid open voor de vreemdeling. De goede verzorging in de hotels doet de reiziger er vaker terugkeren.

Dat is de mooie kant van dit Europese land, dat omspoeld wordt door de wateren van de Atlantische oceaan. Die wateren kunnen de kusten dromerig strelen of met enorm gebruis tegen de rotsen beuken.

Maar er is iets anders, dat meestal aan de bezoeker verborgen blijft, die dan ook naar huis gaat met de indruk, dat dit land enkel schoonheid, weelde, voorspoed en rust kent.

Ondanks le honger: in het land blijven

De inwoners van Portugal, — ik bedoel de gewone arbeider —, kan er van zijn loon meestal niet komen. Er is dan maar één oplossing: werk zoeken in een ander land van Europa, dat economisch beter ontwikkeld is. Maar hier beginnen de moeilijkheden. Hoe zal hij naar een ander land kunnen vertrekken, als de Portugese staat hem geen paspoort geeft?

Dit zijn enorme problemen. Van de ene kant niet voldoende werkgelegenheid en bovendien weinig opbrengst van de landbouw vanwege verouderde methoden en van de andere kant de staat die toch geen emigratie wil toestaan. Deze door nood gekwelden proberen dan klandestien de beide grenzen van Portugal-Spanje en Spanje-Frankrijk te overschrijden en ze zijn dan bereid om ieder die hen daarbij helpen wil, desnoods enorme sommen te betalen.

Handelaars in mensenvee

Zulk een arbeider, die zijn hoop heeft gesteld op een ander land in Europa, zal eerst kontakt op moeten nemen met een Portugese „handelaar in mensenvee".

Deze heeft weer kontakten in Spanje, „reisbureaux die dit werk natuurlijk klandestien doen, want de Spaanse en de Portugese regeringen werken hierin hartelijk samen, en stellen zware straffen op deze „reisbureaux.

Wil een Portugees aldus worden overgesmokkeld, dan zal hij het enorme bedrag moeten neertellen van ongeveer 20.000 pesetas, d.i. nominaal f 1.200.—, of-schoon de reële waarde voor een Portugees natuurlijk veel hoger is. Bovendien begeeft hij zidi dan op een reis vol gevaren en ongemakken. Zo hoopt hij dan eindelijk Frankrijk te bereiken, het beloofde land, waar hij dan allereerst zo spoedig mogelijk het geld voor de reis terug hoopt te winnen om daarna verder aan een nieuwe toekomst te bouwen.

Maar zoals wij al zeiden, zulk een reis is natuurlijk een overtreding van de wet. Portugal straft heel streng, wie klandestien probeert de grens te passeren. Indien iemand er in slaagt in Spanje te geraken, en hij wordt daar gegrepen door de Spaanse politie, dan wordt hij onmiddellijk naar Portugal teruggezonden om daar zwaar gestraft te worden.

En daarnaast zijn er de Spaanse wetten, die altijd al, maar de laatste jaren veel intensiever, de Spaanse smokkelaars trachten op te sporen.

Hoe gebeurt zo'n reis van Portugal naar Spanje?

Mensen worden overgesmokkeld

U begrijpt wel, dat men daartoe allerlei middelen aanwendt om aan de aandacht van de politie te ontsnappen. Men kan daarbij gebruik maken van een partikuliere wagen of met behulp van taxi's, met of zonder chauffeur.

Een andere manier bestaat daarin, dat men een vrachtwagen vollaadt met ongeveer twintig mensen. Men zorgt er voor, dat die vrachtwagen van buiten de indruk wekt, dat hij vol zit met allerlei goederen. Soms merken de „mannen van de wet" echter aan de te weinige druk op de banden het bedrog.

Velen bereiken na allerlei spanning en ontbering de Franse grens, maar er zijn er ook heel wat die gesnapt worden. In de kranten van Spanje kan men dikwijls lezen over Portugezen die gegrepen zijn op hun tocht naar Frankrijk.

Het moeilijkste is natuurlijk dc grensoverschrijding. Ze moeten dan meestal door de bergen trekken, langs moeilijk begaanbare wegen, door eenzame streken, terwijl ze dikwijls gebrek hebben aan het nodige voedsel en aan allerlei gevaren zijn blootgesteld.

Het is wel droevig dit verhaal over de mogelijkheden en straffen voor deze Portugezen, deze medebewoners van gecultiveerd Europa, die er op uit willen trekken om voor zichzelf en hun familie een minimum aan bestaansmogelijkheid te winnen.

Soortgelijke berichten in De Spiegel

Tot onze verbazing lazen wij enige tijd geleden een volkomen bevestiging van dit verhaal in „De Spiegel". Wij citeren uit het artikel: „Portugal-Heil! is onheil" :

„Op weg van Baraganca naar Lissabon, het eindpunt van onze reis, stoppen we bij een bouwwerk waar een politieman probeert om twintig in lompen gehulde mannen in kolonne op te stellen. De mannen zijn apathisch en reageren traag. De tolk heeft plotseling haast om iets anders te gaan bekijken. We vragen hem: „Wat zijn dat voor mensen?"

„Gevangenen", antwoord hij en wil al doorlopen naar een ander gedeelte van de bouw.

„Politieke gevangenen?" Hij kijkt langs ons heen en zegt: „Een er van, misschien".

Voordat hij verder bezwaren kan maken lopen we achter de kolonne aan. In een steeg in de binnenstad houden ze halt. Etenstijd. Uit de huizen komen mannen en kinderen die zich met de gevangenen onderhouden. Het moment daarvoor is gunstig, en de bewaker is dankbaar voor de 100 escudos die hem in de hand worden gedrukt.

Bijna alle mannen blijken politieke gevangenen te zijn. Hun misdaad: poging om de republiek te verlaten. Ze hebben geprobeerd om via Spanje naar Frankrijk te Komen, een poging die wel haast gedoemd is om te mislukken. Want de Portugese geheime politie, de PIDF,, werkt nauw samen met Francos Gestapo, de Guardia Civil. De vlucht uit de republiek is doorgaans na 24 uur al afgelopen. Dan wacht er een gevangenisstraf die variërt van vijf tot tien jaar. Salazar, „de vader van het land", is een onmenselijke vader.

„Waarom wilde u het land verlaten?", vragen we een jonge man. Hij kijkt ons niet aan. Heeft hij de vraag niet verstaan? Eindelijk haalt hij bijna onmerkbaar z'n schouders op en zegt: „Geen werk".

„Hoe lang al niet?"

„Heel lang".

De tolk heeft gauw een verklaring bij de hand: „Een communist, net als de anderen". We bieden de jongeman een sigaret aan: „Bent u communist?"

Hij kijkt niet op en mompelt wat. „Wat zegt hij?"

De tolk zegt geïrriteerd: „Precies wat ze allemaal zeggen: hij had zogenaamd honger".

„Doet de staat dan niets voor werklozen?" Onze begeleider vertrekt geen spier op z'n gezicht. Hij heeft z'n antwoord alweer klaar:

„Wie geen werk krijgen kan, kan naar onze overzeese provincies gaan. Naar Angola en naar Mozambique. Daar is werk genoeg.

Voor Salazar zijn er maar twee mogelijkheden: of blijven of naar de koloniën.

Wie wegloopt, naar Frankrijk of naar een ander land is een landverrader".

Na dit alles zal menigeen zich met verbazing afvragen, waaraan Portugal het „verdiend heeft, dat Maria dit land bezocht op het altaar van Fatima" (Aldus Paulus VI, zie bl. 10 van dit nummer). Omdat de r.k. kerk in Portugal er in geslaagd is de bevolking arm en dom (denk aan het hoge percentage analfabeten) te houden, zodat Portugal behoort tot de meest achtergebleven landen van Europa? Hoe verklaart men het feit, dat de drie uitsluitend roomse landen, Portugal, Spanje en Italië een schrille tegenstelling vormen met de drie uitsluiiend protestantse landen, Zweden, Noorwegen en Denemarken, waar zoveel welvaart heerst? Diezelfde tegenstelling treft men ook aan tussen Zuid- en Noord-Amerika en tussen Zuid-Amerika en Zuid-Afrika. Het is toch niet erg waarschijnlijk dat de ware Kerk van Christus achterlijkheid, domheid en armoede zou bevorderen en dat de ketterij een bron van energie, ontwikkeling en welvaart zou zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen