Op de korrel

Mijn vorige artikel eindigde met de volgende vragen: Vanwaar komt de verdeling van de mens in twee delen? Hoe komt men er toe te spreken van een hoger en van een lager deel in de mens? Is deze verdeling bijbels of steunt ze niet veel meer op de rede?

Ik wil bij mijn beantwoording van deze vragen, van de laatste vraag uitgaan. Bijbels kan men deze verdeling niet handhaven, in deze zin, dat de bijbel ons zou leren, dat de mens uit twee goed te onderscheiden delen, ziel en lichaam, zou bestaan.

Zeker, men vindt in de bijbel de uitdrukking, ziel en lichaam. Soms wordt hieraan nog het woord „geest" gekoppeld. Het betekent er echter gans de mens.

Wanneer in de bijbel het woord ziel (het O.T.-ische nefesj, het N.T.-ische psuché) voorkomt, wordt dit vaak gebruikt in de zin van: leven. Op dezelfde wijze spreekt men van het hart van de mens, van de nieren van de mens (die door God worden doorgrond), enz.

Al deze uitdrukkingen worden in de bijbel gebruikt, niet als een deel van het geheel, maar als de uitdrukking van gans de mens. Iedere keer wordt er de nadruk op gelegd, dat het gaat om de ganse mens. Zo in 2 Cor. 7:1,1 Thess. 5:23, enz. Meermaals heeft men zich voor de dualiteit: vlees-geest, op Paulus beroepen, echter ten onrecht. Het is Paulus niet te doen om een diskwalificatie van het lichaam, maar om het niet heersen van de zonde in ons lichaam (Rom. 6:12). Er zijn er, die een drieëenheid van de mens leren. Men beroept zich hiervoor vaak op 1 Thess. 5:23, waar men dan onderscheiding wil tussen: geest, ziel en lichaam in de mens. Paulus zegt hier dat „de God des vredes u geheel en al moge heiligen, en dat geheel uw geest, ziel en lichaam in alle delen onberispelijk bewaard moge blijven tot aan de komst van onze Here Jezus Christus."

Het is Paulus echter ook hier om de ganse mens te doen. Evenals hij vaststelt in Hebr. 4:12 dat het Woord gans de mens aangrijpt, en als een tweesnijdend zwaard zo diep doordringt dat „het ziel en geest, gewrichten en merg, ja, zelfs overleggingen en gedachten des harten vaneen scheidt". Hier weer is het Paulus om een tekening van gans de mens te doen.

Bijbels is dus deze verdeling niet in deze zin, dat ze in de mens een scheiding, of liever, een spanning te weeg brengt. Bijbels is de uitdrukking wel, in zover ze betekent: de ganse mens.

Ook in de calvinistische en lutherse belijdenissen spreekt men van lichaam en ziel, maar dan zo, dat men hiermede de ganse mens bedoelt.

De tegenstelling lichaam-ziel als een spanning tussen een lager en een hoger element in de mens legt veel meer aan de grondslag van de platonische-thomische wijsbegeerte. Deze leer werd door de rooms-katholieke kerk als de hare overgenomen. Ze drong zelfs tot in haar ascese door en deed een Fransiscus van zijn „broeder ezel" (zijn lichaam) spreken. Vandaar ook dat de reformatie de scheiding van lichaam en ziel veel meer als een manco aanvoelt, dan de roomskatholieke. Daar waar de r.-katholieke praktisch stilstaat bij de dood van de mens, omdat dan de definitieve beslissing, hemel of hel (het vagevuur laten we hier buiten bespreking) gevallen is, stoot de reformatie door tot aan de opstanding des vleses.

Niet alsof de rooms-katholieke kerk de opstanding des vleses niet aanneemt, en alsof de reformatie niet zou leren dat met de dood van de mens de eeuwige beslissing viel. Maar wel in deze zin, dat de opstanding voor de rooms-katholieke leer alleen een bevestiging is van het voorafgaande bijzondere oordeel, waarna de opstanding ook het lichaam deel zal hebben aan de gelukzaligheid. Terwijl de reformatie het in Christus zijn eerder opvat als een rusten van de uitverkorenen totdat lichaam en ziel weer verenigd worden op de nieuwe aarde.

Ik hoop aldus deze ietwat moeilijkere vraag te hebben beantwoord. De plaatsruimte en ook het in gemakkelijkere vormen gieten van deze gedachten (ik bedoel zo weinig mogelijk geleerde termen) is niet altijd zo gemakkelijk. Daarbij roep ik in wat Augustinus eens schreef, n.l.: dat woorden niet altijd de gedachten dekken, en het geschrevene vaak ten achter blijft bij het gesproken woord.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen